Films in Belgrado zijn als de stad zelf: rauw, ongepolijst en doordrenkt van een melancholie die je alleen in het hart van de Balkan vindt. Als filmregisseur dwaal ik door deze straten en zie ik niet slechts kasseien of beton, maar kaders die wachten om gevuld te worden met drama. Belgrado is een stad die niet poseert voor de camera; ze dwingt je om haar littekens te filmen. Van de brutalistische woonblokken in Nieuw-Belgrado tot de negentiende-eeuwse pracht van de oude stad, de visuele variatie is een zegen voor iedere cineast.
Het is een plek waar Maarten ’t Hart de geur van natte asfalttrappen zou herkennen en de tragiek van het voorbijgaan in elke roestige balkonleuning zou bezingen. Voor jou, de reiziger die niet slechts kijkt maar werkelijk wil zien, biedt deze stad een unieke kans om door de scènes van wereldberoemde producties te wandelen. Laat je leiden door de nevel die vanaf de Donau de stad binnentrekt en ontdek de cinematografische ziel van Belgrado.
Inhoudsopgave
- Coriolanus – Shakespeare tussen het beton
- The November Man – Spionage in Skadarlija
- Underground – De surrealistische droom van Kusturica
- 3 Days to Kill – Costner in de straten van Zemun
- The Raven – Gotische duisternis bij de Kathedraal
- Minamata – Johnny Depp in de oude haven
- The White Crow – Dansen in het Nationaal Theater
- Lockout – Futuristisch Nieuw-Belgrado
- District 13: Ultimatum – Parkour in de blokken
- Papillon – Kazernes en gevangenissen
- The Brothers Bloom – De elegantie van Knez Mihailova
- De ultieme filmlocatie-wandeling
Coriolanus
In 2011 bracht Ralph Fiennes de Romeinse generaal Coriolanus tot leven tegen de achtergrond van een modern, verscheurd conflict. Belgrado fungeerde hier niet als zichzelf, maar als een tijdloze stad in oorlog. De indrukwekkende senaatsscènes werden opgenomen in het Huis van de Nationale Assemblee (Trg Nikole Pašića), waar de statige trappen en marmeren zalen de macht van de staat symboliseren.
Ik herinner me de rauwe energie van de scènes in de wijk Dorćol. Hier, tussen de vervallen gebouwen en de grauwe muren, werd de woede van het volk tastbaar. Fiennes begreep dat de architectuur van Belgrado een personage op zich is; een zwijgende getuige van opstand en overleving.
Trailer:
The November Man
Pierce Brosnan als de gepensioneerde CIA-agent Peter Devereaux maakte van Belgrado een spionagenest. De iconische actiescènes verplaatsten zich door de bohemienwijk Skadarlija, bekend om zijn kasseien en traditionele kafana’s. De scènes in en rond het Hotel Moskva op Terazije geven de film een onmiskenbare Europese elegantie.
Wat mij betreft is de achtervolging bij het plein Terazije een van de beste visuele odes aan de stadsplanning van Belgrado. Het contrast tussen de negentiende-eeuwse architectuur van het hotel en de modernere gebouwen eromheen creëert een spanning die perfect past bij het genre.
Trailer:
Bekijk The November Man op IMDb 
Underground
Emir Kusturica’s surrealistische epos over de Joegoslavische geschiedenis gebruikt Belgrado als een metafoor. Hoewel veel scènes op gesloten sets werden gedraaid, is de sfeer van de Kalemegdan-vesting en de nabijgelegen rivieroevers van de Sava en Donau diep verweven met de visuele taal van de film.
“Underground is als een koortsdroom die werkelijkheid wordt in de kelders van de stad. De stad is hier geen decor, maar een levende herinnering aan wat verloren is gegaan.”
Trailer:
3 Days to Kill
Kevin Costner racet in deze actie-thriller door de straten van Zemun, de wijk die vroeger Oostenrijks-Hongaars was en een heel andere architecturale sfeer heeft dan de rest van de stad. De scènes op de Brankov-brug, met het uitzicht op de verlichte skyline van de oude stad, zijn visueel zeer krachtig.
Mijn mening is dat Zemun de meest filmische wijk van Belgrado is. De smalle straatjes die omhoog leiden naar de Gardoš-toren geven een gevoel van beklemming en actie dat je nergens anders vindt. Costner ziet er hier uit als een man die de stad eindelijk begrijpt.
Trailer:
The Raven (2012)
John Cusack speelt Edgar Allan Poe in een gotische thriller die de negentiende-eeuwse sfeer van Baltimore zocht in Belgrado. De mistige straten rondom de Saborna Crkva (de Kathedraal van de Heilige Aartsengel Michaël) boden de perfecte schaduwen voor de duistere verhaallijn.
“Belgrado heeft een verborgen gotische kant. Als de nacht valt en de lantaarns rond Kosančićev Venac branden, voel je de aanwezigheid van Poe in elke schaduw.”
Trailer:
Minamata (2021)
Johnny Depp vertelt het verhaal van fotograaf W. Eugene Smith. De oude, industriële gebouwen aan de Sava-kade (Savamala) werden getransformeerd tot een Japans vissersdorp in de jaren 70. De rauwe, bakstenen pakhuizen gaven de film een onmiskenbare authenticiteit.
Persoonlijk was ik diep onder de indruk van de transformatie van de wijk Savamala. Het toont de kracht van films in Belgrado: de stad kan elke identiteit aannemen en toch haar eigen ziel behouden. Depp leek hier bijna te verdwijnen in de textuur van de muren.
Trailer:
The White Crow
Ralph Fiennes keerde terug naar Belgrado voor deze biografie van Rudolf Nureyev. Het prachtige Nationaal Theater (Narodno Pozorište) aan het Plein van de Republiek deed dienst als decor voor de Parijse opera scènes, waarbij de vergulde balkons en de rode pluche de nodige grandeur boden.
“Dans is een beweging in de ruimte, en de ruimte van het theater in Belgrado ademt een historie die je in moderne studio’s niet vindt.”
Trailer:
Lockout
Deze scifi-film met Guy Pearce maakte optimaal gebruik van de brutalistische architectuur in Nieuw-Belgrado (Novi Beograd). De geometrische betonconstructies van de woonblokken boden de perfecte achtergrond voor een futuristische, dystopische wereld.
Nieuw-Belgrado is voor een regisseur een visueel paradijs. De herhaling van de ramen in de enorme flatgebouwen creëert een ritme dat zowel beangstigend als fascinerend is. Het is een wereld die tegelijkertijd uit het verleden en de toekomst lijkt te komen.
Trailer:
District 13: Ultimatum
De parkour-actie in deze film vond een perfect decor in de beroemde ‘Blokovi’ (Blok 61 en 62) van Nieuw-Belgrado. De daken van deze enorme wooncomplexen boden de atleten een uitdagend landschap voor adembenemende sprongen en achtervolgingen.
“De stad is een speeltuin van beton. In de Blokovi wordt de wet van de zwaartekracht dagelijks uitgedaagd door de lens van de camera.”
Trailer:
Papillon
Charlie Hunnam en Rami Malek filmden delen van deze remake in de oude kazernecomplexen nabij de Dunavska-straat in Belgrado. De kille, stenen gangen en binnenplaatsen werden gebruikt om de beklemmende sfeer van een gevangeniscomplex te versterken.
Mijn indruk van deze locaties is dat ze een aangeboren zwaarte bezitten. De muren lijken de wanhoop van de personages te absorberen. Het is een plek waar je de kou van de geschiedenis nog in de stenen voelt trekken.
Trailer:
The Brothers Bloom
Rachel Weisz en Adrien Brody schitteren in scènes die zijn opgenomen in de chique Knez Mihailova-straat en rond het Sava-plein. De architectuur van de oude banken en warenhuizen gaf de film de benodigde internationale allure.
De elegantie van de Knez Mihailova is de perfecte tegenhanger voor de rauwere wijken van de stad. Hier zie je het Belgrado dat koningin van de Balkan wilde zijn; een decor van marmer en zwierige lantaarns dat nooit verveelt op het grote scherm.
Trailer:
De cinematografische voetreis door Belgrado
Om de ziel van deze filmstad werkelijk te begrijpen, raad ik je aan je schoenen aan te trekken voor een stevige wandeling. We beginnen bij de Kalemegdan-vesting, het symbool van Kusturica’s Underground. Vanaf hier lopen we naar beneden via de charmante wijk Kosančićev Venac, waar Poe uit The Raven door de mist dwaalde. We passeren de Saborna Crkva en vervolgen onze weg naar de Knez Mihailova-straat voor een vleugje The Brothers Bloom.
De route gaat verder naar het Plein van de Republiek, waar het Nationaal Theater ons herinnert aan The White Crow. We dalen af naar de wijk Skadarlija om de kasseien van The November Man te voelen onder onze voeten. De wandeling eindigt bij de Sava-kade in Savamala, waar Johnny Depp de industrie van Minamata tot leven bracht. Deze route van ongeveer 8 kilometer voert je door het hart van de oude stad en neemt, inclusief koffiestops in de vele kafana’s, zeker 4 uur in beslag. Voor de avonturiers is een oversteek naar Nieuw-Belgrado (per taxi of tram) een absolute aanrader om de brutalistische ‘Blokovi’ uit District 13 en Lockout te bewonderen.
