Hotel in Húsavík; als ik die woorden uitspreek, proef ik de ziltige nevel van de Skjálfandi-baai en hoor ik het melancholische gezang van de bultruggen. Húsavík is niet louter een stip op de kaart van…
Een korte vakantie naar Húsavík is, als we eerlijk zijn en de Lieve Heer niet tarten, een noodzakelijke oefening in nederigheid. Men denkt vaak dat het Noorden louter koude en ontbering is, maar in dit schilderachtige vissersdorp aan de Skjálfandi-baai vindt men een soort weemoedige vrolijkheid die je nergens anders aantreft. Als reisagente heb ik veel van de schepping gezien, maar Húsavík is een plek waar de tijd niet alleen stilstaat, maar zelfs een dutje doet. Voor de vijftiger die de nuances van het bestaan begrijpt – en die de voorkeur geeft aan een goed boek boven een discotheek – is deze uithoek van IJsland een balsem voor de ziel. Het is hier allemaal heel erg echt, bijna pijnlijk echt, met houten huizen die in de wind staan te rillen en een zee die zo diep is dat men er liever niet te lang over nadenkt.
In dit schrijven neem ik je mee bij de hand, voor zover dat gepast is, langs de kades waar de geur van zout en vis je tegemoet komt. We kijken naar de kolossale zoogdieren die hier hun rondjes zwemmen, we bezoeken een kerk die eruitziet als een droom van een vrome timmerman, en we laten ons weken in water dat rechtstreeks uit de ingewanden van de aarde komt. Een korte vakantie naar Húsavík is geen louter toeristische exercitie, het is een confrontatie met de elementen en met onszelf. Want laten we wel wezen: tegenover een walvis van dertigduizend kilo vallen al onze menselijke ijdelheden in het niet. Kom, we gaan kijken voor het donker wordt.
Het is een vreemde gewaarwording: men stapt op een houten schip, laat zich in een dik pak hijsen dat elk restant van waardigheid wegneemt, en vaart de baai in op zoek naar een glimp van een vin. Toch is dit precies waarom Húsavík de walvishoofdstad van Europa wordt genoemd. De baai van Skjálfandi is een rijkgevulde provisiekast voor bultruggen en dwergvinvissen. Het uiterlijk van deze tochten is puur en onversneden: kabbelend water, de koude wind op je wangen en de spanning van de stilte die wordt onderbroken door het machtige geblaas van een zoogdier dat besluit even hallo te zeggen.
De populariteit schuilt in die ene seconde van verbijstering wanneer zo'n reus boven water komt. Het herinnert ons eraan dat er nog krachten zijn waar wij geen zeggenschap over hebben. De boten, vaak prachtige gerestaureerde eikenhouten vissersschepen, geven de ervaring een nostalgisch randje dat zeer gewaardeerd wordt door de kritische reiziger.
Ainoa's indruk: "Ik stond daar op dat dek, bibberend als een juffershondje ondanks die modieuze overal, en plotseling was hij daar. Een bultrug zo groot als een streekbus. Ik moet zeggen, op dat moment voelde ik me even heel erg onbelangrijk, wat een heerlijke afwisseling was na een week vol e-mails. Het is geen amusement, het is een openbaring. Als je niet ontroerd raakt door de staartvin van een walvis, dan is je hart waarschijnlijk van gewapend beton."
Voor wie liever droge voeten houdt maar wel de nodige kennis tot zich wil nemen, is er het Walvismuseum. Gevestigd in een oud pakhuis bij de haven, is dit een plek van wetenschappelijke ernst gecombineerd met een bijna religieuze bewondering voor de zee. Het uiterlijk is stoer en industrieel. Inhoudelijk biedt het museum een indrukwekkende verzameling skeletten, waaronder dat van een blauwe vinvis. Het is een visueel feest van botten en informatie die je doen beseffen hoe vernuftig de natuur in elkaar steekt.
Het museum is populair omdat het de nodige context geeft aan wat je buiten op de baai ziet. Het is geen plek voor vluchtig vermaak; men moet er de tijd voor nemen. Voor de hoger opgeleide vijftigplusser is de diepgang van de tentoonstellingen een verademing. Je leert over de biologie, de geschiedenis van de walvisvaart en de noodzaak van bescherming, zonder dat het een moralistisch preekje wordt.
Men kan de kerk van Húsavík niet over het hoofd zien, al zou men het willen. Gebouwd in 1907 van Noors hout, staat deze kruiskerk daar als een baken van vroomheid. De uiterlijke kenmerken zijn werkelijk charmant: wit met groene accenten en een spitse toren die dapper de IJslandse luchten doorboort. Het is een van de meest gefotografeerde gebouwen van het land, en terecht. Binnenin is het allemaal even keurig en houterig, met een sfeer die uitnodigt tot een moment van stille overpeinzing – of tot het tellen van de balken, al naar gelang de gemoedstoestand.
De populariteit ligt in het feit dat de kerk de ziel van het dorp weerspiegelt. Het is niet bombastisch, maar degelijk en met liefde gemaakt. Voor de reiziger die houdt van architectuur met een verhaal, is een bezoek aan deze kerk een hoogtepunt. Het herinnert ons eraan dat men met eenvoudige middelen iets van eeuwige waarde kan scheppen.
Ainoa's indruk: "Ik ben geen kerkganger van het strenge soort, maar in de Húsavíkurkirkja word ik altijd een beetje weemoedig. Het ruikt er naar oud hout en oprechte bedoelingen. Ik zat er laatst op een houten bankje en dacht: als de wereld buiten vergaat, dan is dit geen slechte plek om te wachten op het einde. Het is een gebouw dat je omhelst, een visuele knuffel in een landschap dat soms wat onherbergzaam kan zijn."
De haven is de plek waar het allemaal gebeurt, al gebeurt er naar wereldse maatstaven natuurlijk vrij weinig. Maar dat is juist de attractie. De uiterlijke kenmerken zijn de kleurrijke boten die sfeervol liggen te dobberen en de houten kades die krakend protest aantekenen tegen elke stap. Inhoudelijk is de haven het economische hart van Húsavík. Hier zie je de vissers aan het werk en de toeristen die met een blik van verstandhouding naar de horizon turen.
Het is populair omdat het een eerlijke plek is. Geen gepolijst toeristenoord, maar een werkende haven. De visuele prikkels zijn hier overal: de reflectie van de rode daken in het water, de blauwe lucht en de bedrijvigheid van de dagelijkse gang van zaken. Het is de perfecte plek voor een wandeling voor het diner, waarbij men zich kan voorstellen hoe het leven hier vroeger moet zijn geweest, toen de schepen nog van hout waren en de mannen van ijzer.
Bovenop een klif, uitkijkend over de baai, vindt men GeoSea. Dit is niet zomaar een badje; dit is een geothermische ervaring van een ongekende klasse. De uiterlijke kenmerken zijn modern en minimalistisch, waarbij het ontwerp volledig in dienst staat van het uitzicht. Men dobbert in warm, mineraalrijk zeewater terwijl men de sneeuw op de bergen aan de overkant ziet liggen. Het is een visueel festijn dat je bloeddruk onmiddellijk doet dalen.
De populariteit is logisch: het is de ultieme combinatie van natuur en comfort. Voor de vijftiger die zijn lichaam wat rust wil gunnen na een dag walvissen kijken, is GeoSea een geschenk uit de hemel. Het warme water werkt heilzaam en de oneindige horizon zorgt voor een mentale schoonmaak die geen psycholoog kan evenaren.
Ainoa's indruk: "Liggend in dat warme water, met een koud drankje in de hand en de zilte zeelucht in de neus, dacht ik: dit is waarschijnlijk hoe de Griekse goden zich voelden, maar dan zonder de intriges. Het uitzicht op de baai is zo onwerkelijk mooi dat je bijna vergeet dat je ook weer een keer uit het water moet. Het is luxe zonder poeha, precies waar de moderne, intellectuele reiziger naar verlangt."
Net buiten het dorp ligt Kaldbakur, een plek die bekend staat om zijn warme meren en wandelpaden. Het uiterlijk is ruig en typisch Noord-IJslands, met uitgestrekte velden en hier en daar een plukje stoom dat uit de grond ontsnapt. Inhoudelijk biedt dit gebied een kans om de geothermische activiteit van dichtbij te zien zonder de drukte van de bekende hotspots. Men kan hier wandelen en genieten van de stilte die alleen wordt onderbroken door het roepen van een vogel.
Het is populair omdat het de bezoeker een inkijkje geeft in de 'achtertuin' van de IJslanders. Geen hekken, geen entreeprijzen, alleen jij en de aarde die onder je voeten zindert. Voor de wandelaar die de massa wil vermijden, is dit een verborgen pareltje dat de moeite van het ontdekken meer dan waard is.
Ainoa's indruk: "Ik liep daar laatst helemaal alleen, en ik moet zeggen dat de stilte bijna oorverdovend was. Het is een plek waar je weer leert luisteren naar je eigen voetstappen. Geen toeristen met selfiesticks, geen gedoe. Gewoon de rauwe schepping in al haar glorie. Als je daar niet tot rust komt, dan kom je het nergens. Het is IJsland in haar meest eerlijke en onopgemaakte vorm."
Voor walvisspotten zijn de maanden juni tot en met augustus ideaal vanwege het milde weer en de middernachtzon. Voor het noorderlicht moet je tussen september en april gaan.
Ja, de kans om walvissen te zien in de Skjálfandi-baai is bijna 98%, wat uniek is voor Europa.
Je kunt vliegen naar Akureyri en dan een auto huren (ca. 1 uur rijden), of de volledige rit vanuit Reykjavik maken (ca. 6 uur), wat een schitterende route is.
In de zomer volstaat een gewone auto op de hoofdwegen. In de winter is een 4x4 sterk aanbevolen vanwege de sneeuwval.
Zeker, de boten zijn stabiel en er worden warme pakken verstrekt. Kies voor een houten schip voor een rustigere ervaring.
Lagen kleding! Zelfs in de zomer kan het op zee erg koud zijn. Winddichte jas, goede wandelschoenen en zwemkleding voor de baden zijn essentieel.
Het is aan te raden om vooraf te reserveren, vooral rond zonsondergang, aangezien het aantal bezoekers beperkt wordt om de rust te bewaren.
Ja, vrijwel elke IJslander spreekt uitstekend Engels. Men is erg behulpzaam en vriendelijk.
Verse vis natuurlijk! De kabeljauw en heilbot zijn hier uitstekend. Probeer ook zeker het traditionele IJslandse lam.
Ja, de noordelijke ligging maakt Húsavík een uitstekende plek voor Aurora Borealis, mits de lucht onbewolkt is.
IJsland is over het algemeen prijzig. Reken op hogere prijzen voor uit eten gaan en alcohol dan in Nederland.
Ja, er is een lokale supermarkt waar je alles kunt halen voor je dagelijkse behoeften.
Voor een korte vakantie naar Húsavík zijn 2 tot 3 dagen voldoende om de belangrijkste bezienswaardigheden te zien en tot rust te komen.
Absoluut, Húsavík is een perfect startpunt voor de route langs Mývatn, Dettifoss en Ásbyrgi.
Bij GeoSea gebruikt men mineraalrijk zeewater dat door de aarde is verwarmd, wat erg goed is voor de huid.
De stad was het decor van de film 'Eurovision Song Contest: The Story of Fire Saga'. Er is zelfs een klein museum aan gewijd.
Ja, er is een lokale huisartsenpost en een apotheek in Húsavík aanwezig.
In het hoogseizoen zijn de meeste musea dagelijks geopend. Check altijd de actuele tijden buiten het seizoen.
IJsland is vrijwel cashloos. Je kunt zelfs voor een klein kopje koffie overal met je bankpas of creditcard terecht.
Het is waarschijnlijk het lekkerste en schoonste water dat je ooit zult drinken. Koop geen flessenwater, dat is zonde van het geld.
Bronnen: Húsavík Whale Museum Archives, Visit North Iceland Official, IJslands Geothermisch Onderzoeksinstituut, Gemeente Norðurþing statistieken.
Wij doen onze best om deze informatie zo actueel en accuraat mogelijk te houden, maar kunnen niet garanderen dat alle details op het moment van lezen nog correct zijn. Zie ook onze disclaimer.