Ga naar de inhoud

Leiden

fietsvakantie in Leiden

Fietsvakantie in Leiden: de 9 allermooiste routes

Een fietsvakantie in Leiden is in essentie een geraffineerde oefening in nederigheid, uitgevoerd op twee wielen in een decor dat weigert zich aan te passen aan de waan van de dag. Terwijl je door de… 

Korte vakantie naar Leiden: Sleutels, grachten en eigenwijsheid

Een korte vakantie naar Leiden is precies wat je nodig hebt als je de grijze massa weer eens wilt opschudden tussen de bakstenen van de oudste universiteitsstad van het land. Je stapt de trein uit, ontwijkt een zwerm rammelende studentenfietsen die met een doodsverachting door de straten sjezen, en daar lig je dan: midden in een decor dat verdacht veel lijkt op een geschiedenisboek waar iemand per ongeluk een hippe koffiebar in heeft getekend. Als reisagente heb ik kusten gezien waar de palmbomen netter in het gelid staan, maar Leiden heeft die heerlijke, nuchtere chaos die je alleen vindt op plekken waar men al sinds 1575 denkt dat ze de wijsheid in pacht hebben. Tijdens een korte vakantie naar Leiden wandel je langs grachten die glinsteren als een vers gepoetst zilveren theeservies, terwijl de muren je bestoken met gedichten die je dwingen stil te staan – of je nu wilt of niet. Het is een stad voor de fijnproever die niet opkijkt van een scheve gevel of een snuifje intellectuele arrogantie. Want laten we eerlijk zijn, ergens anders zijn ze lang niet zo charmant eigenwijs als hier tussen de Rijn en de Vliet. Trek je wandelschoenen maar aan, zet die kritische bril op je neus en laat je meevoeren langs de hofjes en krochten van deze sleutelstad.

Inhoudsopgave


Wetenschap en historie achter de gevels

Rijksmuseum van Oudheden: Stoffige goden en mummies

Als je tijdens je korte vakantie naar Leiden behoefte hebt aan wat gezelschap dat nóg ouder is dan je antieke eikenhouten buffetkast, dan is het Rijksmuseum van Oudheden (RMO) aan het Rapenburg je eindstation. De uiterlijke kenmerken van dit statige pand verraden direct dat hier geen grappen worden gemaakt; het is pure, onversneden eruditie in een jasje van baksteen. Binnenin word je verwelkomd door de Tempel van Taffeh, die daar zo parmantig in de centrale hal staat alsof hij persoonlijk door de farao met de post is gestuurd. Het museum is mateloos populair omdat het de meest indrukwekkende collectie Egyptische, Romeinse en Griekse kunst van Nederland herbergt. Je struikelt er over de mummies die met een engelengeduld liggen te wachten tot jij eindelijk hun hiërogliefen hebt ontcijferd.

Persoonlijk vind ik dat de afdeling Egypte een tikkeltje te veel eer krijgt, terwijl de Romeinse afdeling erbij ligt alsof die keizers gisteren nog door de Leidse straten liepen. Het heeft iets aandoenlijks, al die scherven en beelden die met zoveel zorg achter glas zijn gezet, alsof we de brokstukken van onze eigen beschaving proberen te lijmen met louter goede bedoelingen. Als ik daar door de zalen dwaal, voel ik me altijd een beetje een indringer in een eeuwigdurend dutje. Maar goed, als je wilt weten hoe ze vroeger hun vazen beschilderden zonder dat er een Pinterest-bord aan te pas kwam, dan zit je hier natuurlijk gebakken. De populariteit van het RMO schuilt in die mengeling van ontzag en de vage hoop dat we ooit iets begrijpen van al die mensen die ons voor zijn gegaan in het maken van een puinhoop van de wereld.

De inhoudelijke kwaliteit van de tentoonstellingen is overigens onberispelijk – je moet wel een erg botte bijl zijn om hier niet met een lichtelijk verhoogd IQ naar buiten te wandelen. Het museum is een doolhof van kamers waar het licht precies zo valt dat elke sarcofaag eruitziet als een meubelstuk waar je stiekem wel in zou willen proeven. Het Rapenburg zelf, waar het museum aan ligt, is volgens de overlevering de mooiste gracht van de wereld, maar dat zeggen ze in Amsterdam en Utrecht ook, dus neem dat maar met een flinke korrel zout van de oever.

Hortus Botanicus: De tuin van de wijze heren

Aan datzelfde Rapenburg vind je de Hortus Botanicus, de oudste botanische tuin van Nederland, gesticht in 1590. Het is een oase waar de planten waarschijnlijk Latijn praten tegen de kikkers in de vijver. De uiterlijke kenmerken zijn precies wat je verwacht van een plek waar Clusius ooit de eerste tulp in de Nederlandse grond duwde: een ordelijke verzameling kassen, zeldzame bomen en een sfeer van 'niet aan de bloemetjes komen, graag'. De populariteit van de Hortus komt voort uit de enorme variëteit aan exotische flora en de beroemde Victoria amazonica, een reuzenwaterlelie die zo groot is dat je er bijna een kleuter op kunt parkeren (doe dat overigens niet, de conservatoren zijn nogal bits).

De inhoudelijke waarde van de Hortus zit in de wetenschappelijke precisie waarmee alles is gerangschikt. Je loopt tussen de medicinale kruiden en de vleesetende planten, terwijl de studenten biologie waarschijnlijk ergens in een hoekje zeldzame varens zitten te tellen. Het is de ideale plek voor de reiziger die tijdens een stedentrip even wil ontsnappen aan het gekwaak van toeristen en zich wil laven aan de stilte van een varenvarenveld. De Wintertuin met zijn enorme palmen is een visueel spektakel dat je doet vergeten dat je gewoon in een regenachtig kikkerlandje aan de Oude Rijn bent. Het is een tuin voor mensen die de nuance van een bladnerf kunnen waarderen boven het geschreeuw van een neonreclame.


Monumentale hoogtepunten en vergezichten

De Burcht van Leiden: Een cirkel van ijdelheid

Midden in het centrum, op een kunstmatige heuvel waar je kuiten direct een mening over hebben, ligt de Burcht van Leiden. Deze cirkelvormige verdedigingsstructuur stamt uit de elfde eeuw en is zo ongeveer het enige plekje in de stad waar je boven het maaiveld uitkomt zonder een ladder te gebruiken. De uiterlijke kenmerken zijn die van een stoere, stenen ringmuur met kantelen die je uitnodigen om de stad te overzien met de blik van een belegerde edelman. Het is mateloos populair omdat het gratis is (en wij Nederlanders houden van een koopje) en omdat het uitzicht simpelweg subliem is. Je ziet de daken van de stad, de spitsen van de kerken en in de verte waarschijnlijk de file op de A4.

Mijn persoonlijke indruk van de Burcht is dat het de perfecte plek is om te zien hoe klein we eigenlijk zijn. Je loopt daar over die muur, kijkt neer op de Hooglandse Kerk en de dakterrassen van de gegoede burgerij, en je realiseert je dat al dat gedoe beneden in de straten er van bovenaf bezien eigenlijk best wel komisch uitziet. Het heeft iets absurds, zo'n middeleeuwse pukkel midden in een moderne winkelstad. Ik ga er altijd even staan als de wind waait, gewoon om te voelen dat Leiden nog steeds die onverzettelijke vesting is van vroeger, ook al vechten ze tegenwoordig vooral tegen parkeertarieven in plaats van Spaanse troepen. Het is een visueel rustpunt waar de geschiedenis niet achter glas zit, maar gewoon onder je zolen knarst.

Inhoudelijk stelt de Burcht niet veel voor – het is een lege cirkel met wat gras en bomen – maar dat is juist de charme. Geen bordjes met 'verboden op het gras te lopen' (nou ja, bijna niet) en geen suppoosten die in je nek hijgen. Het is puur architecturaal genot. Je ziet de overgang van de oude stad naar de nieuwbouw, en je kunt precies aanwijzen waar de bakker zit die die veel te dure, maar o zo lekkere taartjes verkoopt. De Burcht is het ankerpunt van Leiden, een herinnering aan de tijd dat een stevige muur nog het verschil maakte tussen leven en dood.

De Pieterskerk: Waar de tijd in de muren huist

Tot slot hebben we de Pieterskerk, een imposant gotisch gevaarte dat al negenhonderd jaar probeert niet onder de indruk te raken van de wereld om haar heen. De uiterlijke kenmerken zijn die van een kathedraal die zijn weerga niet kent: enorme steunberen, vensters waar de zon met een boog omheen loopt om de mummies binnen niet te laten zweten, en een interieur dat zo weids is dat je er een vliegdekschip in zou kunnen parkeren. De populariteit van de Pieterskerk zit hem in de connectie met de Pilgrim Fathers en het feit dat Rembrandt's ouders hier hun eeuwige rust hebben gevonden. Het is een plek waar de namen in de zerkenvloer meer autoriteit uitstralen dan de huidige gemeenteraad.

De inhoud van de kerk is tegenwoordig vaker een decor voor chique diners en congressen dan voor vroom gebed, wat een heerlijk cynisch contrast oplevert met de sobere protestantse sfeer die er nog steeds hangt. Je wandelt over de graven van professoren en zeehelden, terwijl de schaduwen van de pilaren je eraan herinneren dat je ook maar een voorbijganger bent. Het is een visueel spektakel van houten gewelven en zware eiken deuren. Voor de hoger opgeleide reiziger is dit de plek waar de ziel van Leiden echt ademt – een beetje stoffig, een tikkeltje arrogant, maar met een onmiskenbare grandeur die je nergens anders vindt. Het is het sluitstuk van elke korte vakantie naar Leiden; een moment van bezinning voordat je weer in de trein stapt naar de realiteit.


20 Veelgestelde vragen over een stedentrip naar Leiden

1. Is een korte vakantie naar Leiden de moeite waard?

Absoluut, mits je houdt van geschiedenis, cultuur en het ontwijken van studenten op fietsen. Het is een van de mooiste steden van Nederland.

2. Wat is de beste reistijd voor Leiden?

De lente (april/mei) vanwege de Hortus en de nabijgelegen bollenvelden, of rond 3 oktober tijdens Leidens Ontzet (als je van haring en hutspot houdt).

3. Hoe bereik ik Leiden het beste?

Met de trein. Parkeren in het centrum is een straf die ik mijn ergste vijand nog niet toewens en de tarieven zijn astronomisch.

4. Wat zijn de 'Sleutels van Leiden'?

De sleutels van Sint Pieter, de beschermheilige van de stad. Je ziet ze overal op wapenschilden en lantaarnpalen.

5. Kan ik Leiden per boot verkennen?

Ja, de grachten zijn uitstekend bevaarbaar met een rondvaartboot of een huursloepje. Het geeft een heel ander zicht op de gevels.

6. Waar kan ik goed winkelen in Leiden?

De Haarlemmerstraat voor de grote ketens en de Pieterswijk voor de kleine, eigenzinnige boetiekjes en antiquariaten.

7. Zijn de musea in Leiden toegankelijk voor ouderen?

De meeste musea hebben uitstekende faciliteiten zoals liften, maar de oude binnenstad zelf heeft soms wat lastige kasseien.

8. Wat is het Rapenburg?

De meest prestigieuze gracht van Leiden, waar de koning heeft gewoond tijdens zijn studententijd. Een must-see tijdens een korte vakantie naar Leiden.

9. Hoeveel hofjes heeft Leiden?

Leiden telt maar liefst 35 historische hofjes. Ze zijn vaak verborgen oases van rust achter eenvoudige deuren.

10. Wat is Leidens Ontzet?

Het feest op 3 oktober waarbij de bevrijding van de Spanjaarden in 1574 wordt gevierd met kermis, haring en wittebrood.

11. Is Leiden een dure stad?

Het is vergelijkbaar met andere Nederlandse steden, maar door de studentenpopulatie zijn er ook genoeg betaalbare eettentjes te vinden.

12. Kan ik Rembrandt zien in Leiden?

Hij is er geboren en getogen. Er is een speciale Rembrandt-wandeling en in Museum De Lakenhal vind je zijn vroege werken.

13. Zijn er goede restaurants in Leiden?

Zeker, van chique zaken aan de gracht tot gezellige eetcafés in de zijstraten. Probeer ook eens een echt Leids biertje.

14. Wat is de 'Muurgedichten'-route?

Een wandeling langs meer dan 100 gedichten in verschillende talen die op muren door de hele stad zijn geschilderd.

15. Hoe groot is de binnenstad van Leiden?

Verrassend compact. Je kunt vrijwel alles te voet bereiken, mits je geen last hebt van je knieën.

16. Wat is de link tussen Leiden en de USA?

De Pilgrim Fathers woonden in Leiden voordat ze naar Amerika zeilden. Er is een klein museum aan hen gewijd.

17. Kun je de universiteitsgebouwen bezoeken?

Het Academiegebouw is soms open voor publiek en de sfeer rondom de faculteiten in de binnenstad is erg inspirerend.

18. Zijn er parken in Leiden?

Naast de Hortus heb je het Plantsoen en Park Cronesteyn aan de rand van de stad voor een flinke wandeling.

19. Waar vind ik de beste markt?

Op zaterdag is er een grote, gezellige markt langs de grachten (Nieuwe Rijn) met veel verse producten.

20. Is Leiden leuk voor kinderen?

Jazeker, Naturalis en Corpus (vlakbij) zijn fantastisch voor de jongere (en oudere) generatie.

Bronvermelding: Erfgoed Leiden en Omstreken, Rijksmuseum van Oudheden, Hortus Botanicus Leiden, Pieterskerk Leiden.


Wij doen onze best om deze informatie zo actueel en accuraat mogelijk te houden, maar kunnen niet garanderen dat alle details op het moment van lezen nog correct zijn.  Zie ook onze disclaimer.