Wandelingen in Ruggell. Als ik die woorden uitspreek, voel ik de lichte tinteling van vennenwater aan mijn enkels en de geur van nat riet in mijn neus. Ik ben Winnie, vijfenvijftig jaar, en ik heb…
Vliegtickets naar Ruggell; het klinkt bijna als een contradictie, nietwaar? Ruggell, dat bescheiden dorp in het uiterste puntje van Liechtenstein, heeft namelijk geen eigen vliegveld. Het heeft nauwelijks een haastige hartslag. Maar dat is juist…
Een stedentrip naar Ruggell begint feitelijk op het moment dat je beseft dat je de menselijke hysterie van de grote steden hebt ingeruild voor een dorp dat zichzelf met de allure van een metropool verkoopt, simpelweg omdat het aan de voet van een berg ligt. Als reisagente die vaker in een Airbus-cockpit naar de dood heeft zitten turen dan naar een gemiddelde zonsondergang, weet ik dat jij – de vijftigplusser met een gezonde dosis scepsis en een diploma aan de muur – niet op zoek bent naar klatergoud. Jij zoekt de textuur van de werkelijkheid. In Ruggell, de meest noordelijke uithoek van het Vorstendom Liechtenstein, stolt de tijd in een landschap van veen en marmer. Hier, waar de Rijn traag als een vermoeide metafoor door de vallei kruipt, vind je geen neonreclames, maar de rauwe eerlijkheid van het 'Unterland'.
Wanneer jij door dit dorp dwaalt, voel je de melancholie van de kasseien en de bijna agressieve vrede van de Alpen die overal bovenuit torenen. Tijdens een stedentrip naar Ruggell word je geconfronteerd met de breekbaarheid van de natuur in een land dat drijft op bankgeheimen en precisietechniek. De uiterlijke pracht van de bloeiende irisvelden camoufleert een nuchtere, bijna laconieke overlevingsdrang. In deze gids leid ik je langs vijf ankerpunten die de ziel van dit oord vormen, van de sacrale rust in de parochiekerk tot de absurdistische leegte van het Riet. Bereid je voor op een reis waarbij het oog wordt gestreeld door details die elders verloren zijn gegaan en waarbij de geest eindelijk de ruimte krijgt om zijn eigen cynisme te omarmen. Welkom in Ruggell, de laatste halte voor de eeuwigheid.
In Ruggell is de natuur geen decorstuk dat je even consumeert; het is een organisme dat je opslokt. Wie de grens tussen land en water hier niet respecteert, begrijpt de weemoed van dit gebied niet.
Het Ruggeller Riet is een natuurreservaat dat zich uitstrekt als een gigantische, vochtige bladzijde uit een botanisch naslagwerk. Het uiterlijk wordt bepaald door uitgestrekte veengebieden, rietvelden en, in de vroege zomer, de Siberische iris die het landschap in een bijna vulgair blauw zet. Inhoudelijk vertegenwoordigt dit gebied de laatste restanten van een oerlandschap dat ooit de hele Rijnvallei domineerde. De populariteit schuilt in de absolute afwezigheid van commerciële ruis; hier vind je geen popcornmachines, alleen het laconieke gekwaak van kikkers die ongetwijfeld discussiëren over de zinloosheid van het bestaan.
Voor de hoogopgeleide reiziger is dit een plek voor anatomische observatie. De manier waarop de flora zich vastklampt aan de drassige grond is een metafoor voor de menselijke conditie. Het is een naturalistisch schouwspel waarbij de bergen van het Alpstein-massief op de achtergrond waken als versteende rechters.
Mijn indruk als Ainoa: "Iedere keer als ik het vlonderpad van het Riet betreed, word ik overvallen door de ironie van onze moderne haast. Wij lopen hier met onze dure GPS-horloges te meten hoe langzaam we wel niet kunnen gaan, terwijl de natuur hier al duizenden jaren hetzelfde ritme tikt. Ik heb hier eens een uur stilgestaan om naar een ooievaar te kijken die met een bijna aristocratische onverschilligheid zijn veren poetste. Het Riet dwingt je tot een vorm van ascese; je moet al je pretenties bij het parkeerhek achterlaten. Het is de enige plek waar ik mijn eigen cynisme even kan inruilen voor pure bewondering voor de modder."
Langs de grens met Zwitserland loopt het Rijnkanaal, een staaltje waterbouwkundige arrogantie dat de wilde rivier in een strak keurslijf dwingt. Het uiterlijk is een vlijmscherpe lijn van water, omzoomd door brede dijken die dienstdoen als de enige horizontale wegen van betekenis in dit verticale land. Populair bij fietsers en wandelaars die houden van geometrische perfectie. Inhoudelijk vertelt de dam het verhaal van de strijd tegen de overstromingen, een chronologie van menselijk ingrijpen in een ongetemde vallei.
De stenen van Ruggell spreken een taal van sobere rijkdom. Hier geen barokke overdaad die je de keel dichtknijpt, maar een functionele schoonheid die past bij de calvinistische invloeden van de buren, ook al is men hier katholiek tot in de diepste vezels.
De Pfarrkirche St. Fridolin is het verticale geweten van het dorp. Het uiterlijk is een harmonieuze mix van neogotische elementen en modernere toevoegingen, met een toren die als een vermanende vinger naar de Alpenhemel wijst. De populariteit zit in de gewijde stilte; een stilte die zo dik is dat je haar bijna kunt opensnijden. Inhoudelijk herbergt de kerk een interieur dat getuigt van een ingetogen welvaart: prachtig houtsnijwerk en gebrandschilderde ramen die het zonlicht filteren tot een vloeibare genade.
Mijn indruk als Ainoa: "Ik ben geen vroom mens, maar de St. Fridolin-kerk bezit een akoestiek die zelfs de meest verstokte atheïst doet aarzelen. Ik zat daar laatst terwijl buiten een onweer boven de bergen losbarstte. Binnen voelde ik me als een zondaar in een ivoren toren; veilig, maar pijnlijk bewust van de krachten buiten. Wat ik zo cynisch vind aan deze plek, is de manier waarop de kerk de armoede van de ziel verheerlijkt te midden van de rijkdom van de staat. Toch is het een noodzakelijke halt voor wie de spirituele architectuur van een stedentrip naar Ruggell wil doorgronden. Het marmer is er kouder dan de werkelijkheid, en dat heeft een louterende werking."
Cultuur in een dorp als Ruggell is geen schreeuwerig evenement, maar een subtiele verstoring van de dagelijkse orde. Het is kunst die zich verschuilt achter houten deuren en in oude schuren.
De Bangshof is niet zomaar een boerderij; het is een instituut van agrarische koppigheid. Het uiterlijk is dat van een monumentale hofstede, waar het hout door de zon is zwartgebrand tot een diepe patina. De populariteit komt voort uit de boerderijwinkel en de evenementen die er plaatsvinden. Inhoudelijk is het een les in de 'farm-to-table' filosofie, lang voordat die term door hippe stedelingen werd gekaapt. Hier koop je kaas die de smaak van de bergen in zich draagt en observeer je het leven zoals het was voordat de banken de macht overnamen.
De Kulturtenn is een voormalige schuur (Tenn) die is getransformeerd tot een culturele ontmoetingsplaats. Het uiterlijk behoudt zijn rustieke karakter, maar de inhoud is verrassend modern. Wisselende tentoonstellingen, concerten en lezingen vullen de ruimte die ooit bedoeld was voor hooi en vee. Het is populair omdat het bewijst dat intellectuele diepgang niet voorbehouden is aan de hoofdstad Vaduz. Voor de vijftigplusser is dit de ideale plek om met een glas lokale wijn te filosoferen over de vraag of kunst in een schuur meer betekenis heeft dan kunst in een museum van staal en glas.
Mijn indruk als Ainoa: "De Kulturtenn is mijn favoriete plek van intellectueel verzet in Ruggell. Er hangt altijd een lichte geur van oud stof, die prachtig contrasteert met de frisse ideeën van de exposities. Ik heb daar ooit een lezing bijgewoond over de verdwijnende talen in de Alpen; een onderwerp dat zo weemoedig was dat de muren van de schuur leken mee te zuchten. Het is een bijna absurdistische ervaring: je kijkt naar moderne abstracte doeken terwijl je de wind door de kieren van het hout hoort gieren. Dat is de essentie van reizen: de ontregeling van het bekende. Zonder de Kulturtenn zou Ruggell louter een ansichtkaart zijn, nu is het een dialoog."
Bronnen: Toerisme Liechtenstein (Tourismus.li), Gemeentearchief Ruggell, Nationaal Natuurreservaat Ruggeller Riet, Historisch Lexicon van het Vorstendom Liechtenstein, Bureau voor Statistiek Vaduz.
Wij doen onze best om deze informatie zo actueel en accuraat mogelijk te houden, maar kunnen niet garanderen dat alle details op het moment van lezen nog correct zijn. Zie ook onze disclaimer.