Ga naar de inhoud

Rome

musea in Rome

Langs de musea in Rome: De ziel van de Eeuwige Stad

Musea in Rome zijn geen stoffige vergaarbakken van marmer en stilte; het zijn levende organismen die ademen in het ritme van de stad. Als kunsthistorica heb ik mijn leven gewijd aan het ontcijferen van de… 

Een lang weekend naar Rome: Keizers, Kardinalen en Kitsch

Een lang weekend naar Rome is, laten we wel wezen, een masochistische exercitie in esthetische overdaad. Terwijl jij daar zit met je hoogopgeleide principes en je verlangen naar intellectuele loutering, ligt de Eeuwige Stad daar als een verlopen courtisane te dampen onder de Italiaanse zon, behangen met de juwelen van een verleden dat weigerde fatsoenlijk te sterven. Als reisagente heb ik meer ruïnes gezien dan een gemiddelde archeoloog kan dromen, maar Rome blijft de enige plek waar het stof van tweeduizend jaar nog steeds in je longen prikt als de geur van een verboden mis. Voor de vijftigplusser is het een confrontatie met de eigen tijdelijkheid; je wandelt door een decor waar keizers werden geslacht als vee en waar pausen hun zonden afkochten met marmeren engelen die nu schaamteloos naar je loeren.

In deze stad is niets wat het lijkt, en alles is meer dan het zou moeten zijn. Tijdens een lang weekend naar Rome word je niet uitgenodigd om te kijken, je wordt gedwongen om te ondergaan. De uiterlijke pracht — die barokke krullen die als bevroren snot aan de gevels hangen — camoufleert een nuchtere, bijna cynische overlevingsdrang. Jij zoekt de waarheid tussen de kasseien, de textuur van de geschiedenis die zich niet laat wegpoetsen door de hordes selfiestick-zwaaiende barbaren. In deze gids ontleden we de stad, van de brute arena’s tot de sacrale hallen waar de stilte duurder is dan de wijn. Bereid je voor op een visuele trip waarbij het heilige en het profane elkaar voortdurend in een wurggreep houden.

Imperiale wreedheid en stenen getuigen tijdens een lang weekend naar Rome

Het Colosseum

Daar staat het dan, de Flavische amfitheater, een gapende wond in het hart van de stad. Het Colosseum is het ultieme bewijs dat de mensheid in tweeduizend jaar tijd bar weinig is opgeschoten: we houden nog steeds van bloed, mits het in een spectaculair jasje wordt geserveerd. Het uiterlijk is een triomf van de architecturale arrogantie; drie verdiepingen van bogen die de zwaartekracht tarten, opgetrokken uit travertijn dat ooit wit glansde maar nu de kleur heeft van een verwaarloosd gebit. De inhoud? Een ingenieuze machine van de dood, met luiken, liften en een arena die gedrenkt is in meer tragiek dan een verzameld werk van een Vlaamse toneelschrijver.

Wat dit bouwwerk zo populair maakt, is de morbide fascinatie voor het spektakel. Men wil staan op de plek waar de duim omlaag ging. Het is een visueel ankerpunt dat je eraan herinnert dat macht vergankelijk is, maar de muren waarin die macht zich verschanste, hinderlijk lang blijven staan. Voor de vijftigplusser is de wandeling rond de buitenkant vaak al voldoende om de zwaarte van de geschiedenis te voelen, zonder dat je je hoeft te mengen in de zweterige menigte binnenin.

Ainoa's indruk: "Iedere keer als ik voor dat skelet sta, moet ik grinniken om de toeristen die er vrolijk bij poseren. Weten ze wel dat ze lachen in een slachthuis? Het Colosseum is de meest eerlijke plek van Rome; het verbergt zijn wreedheid niet achter goud of wierook. Ik raad je aan om er 's avonds laat langs te wandelen, wanneer de verlichting de bogen accentueert en de schaduwen langer zijn dan de dromen van Nero. Dan pas voel je de werkelijke kilte van het keizerrijk."

Sacrale overdaad en de macht van het geloof

Sint-Pietersbasiliek en Vaticaanstad

Men kan geen lang weekend naar Rome ondernemen zonder de drempel van het Vaticaan over te stappen, al is het maar om te zien hoe godsdienstwaanzin eruitziet als het gefinancierd wordt door aflaten en angst. De Sint-Pietersbasiliek is geen kerk, het is een aanval op de zintuigen. Het uiterlijk is van een dergelijke schaal dat je je onmiddellijk gereduceerd voelt tot een onbeduidend insect. De koepel van Michelangelo snijdt door de lucht als een protest tegen de menselijke kleinheid, terwijl het plein van Bernini je met zijn zuilengalerijen probeert te omhelzen als een overbezorgde grootmoeder.

Binnenin tref je een overvloed aan goud, brons en marmer die zo schreeuwerig is dat je bijna medelijden krijgt met de eenvoudige visser naar wie het gebouw vernoemd is. De 'Pietà' staat daar achter haar glaswand als een stille getuige van moederlijk verdriet, omringd door een pracht die dat verdriet bijna belachelijk maakt. De populariteit van deze plek ligt in de overdondering; men komt hier om te buigen, of het nu voor God is of voor de architectuur.

Ainoa's indruk: "Het Vaticaan is voor mij de plek waar de ironie van Rome haar hoogtepunt bereikt. De weelde is zo obsceen dat het bijna weer spiritueel wordt. Ik heb er eens een middag gezeten, kijkend naar een kardinaal die zijn smartphone checkte onder een baldakijn van Bernini. Dat contrast, die botsing tussen de eeuwigheid en een databundel, dat is de essentie van Rome. Ga erheen, maar houd je portemonnee dicht; de kerk heeft al genoeg."

Het Pantheon

Als er één gebouw is dat mijn cynisme even doet wankelen, dan is het wel het Pantheon. Gebouwd door Hadrianus — die blijkbaar meer smaak had dan al zijn opvolgers bij elkaar — is dit de enige plek waar de klassieke oudheid nog werkelijk intact lijkt. Het uiterlijk is bedrieglijk: een massieve portiek met korinthische zuilen die een perfect ronde tempel verbergt. De inhoudelijke kracht zit hem in het 'oculus', het gat in de koepel waardoor het licht (en de regen) ongehinderd naar binnen valt. Het is een architecturale vingerwijzing naar de kosmos.

De populariteit schuilt in de eenvoud van de perfecte cirkel. Hier geen barokke tierelantijnen die je zicht vertroebelen, maar pure geometrie. Het is de ideale plek voor de intellectueel om even uit te blazen van de Roomse kermis. Het Pantheon heeft de beeldenstormen, de plunderingen en de transformatie tot kerk overleefd door simpelweg te blijven staan. Het is een rots in een branding van kitsch.

Barokke theatraliek en vloeibare marmer

De Trevi-fontein

Ah, de Trevi-fontein. De plek waar dromen worden verkocht voor de prijs van een paar centen. Dit barokke monster tegen de achterkant van het Palazzo Poli is de meest visuele uiting van Romeinse ijdelheid. Het uiterlijk is een woeste compositie van zeegoden, paarden en opspattend water, alles gehouwen uit een steensoort die lijkt te golven alsof het nog vloeibaar is. Het is populair omdat Anita Ekberg er ooit in rondwaarde, en sindsdien denkt iedere toerist dat een muntje over de schouder gooien de sleutel is tot een terugkeer.

In werkelijkheid is het een prachtig staaltje hydrauliek en grootheidswaanzin. Het geluid van het kletterende water overstemt de claxons en de vloeken van de Romeinse taxichauffeurs. Het is een theater zonder pauze, waar de toeschouwer onderdeel wordt van de farce. Voor wie een lang weekend naar Rome plant, is dit de plek om de decadentie te proeven, bij voorkeur met een ijsje dat sneller smelt dan je morele bezwaren.

Piazza Navona

Dit plein is gebouwd op de resten van een stadion, en die vorm heeft het behouden — een langgerekte ovaal waar nu geen atleten meer rennen, maar toeristen worden opgejaagd door obers met te dure menu's. Piazza Navona is het hart van de Romeinse barok, gedomineerd door de 'Fontein van de Vier Rivieren' van Bernini. Het uiterlijk is een visueel festijn van fonteinen, palazzi en de imposante gevel van de Sant'Agnese in Agone.

De populariteit ligt in de sfeer, of wat daarvoor door moet gaan. Het is de plek waar je de 'grande bellezza' ziet, mits je door de karikaturisten en straatartiesten heen kunt kijken. Inhoudelijk is het plein een openluchtmuseum van de rivaliteit tussen Bernini en Borromini; hun strijd om artistieke dominantie is in de stenen vereeuwigd met een venijn waar ik alleen maar bewondering voor kan hebben.

Ainoa's indruk: "Ik zit graag aan de rand van de Fontana dei Quattro Fiumi. Niet om de riviergoden te bewonderen, maar om de mensen te observeren. Er is iets diep melancholisch aan dit plein; het is de herinnering aan een feest dat al lang is afgelopen, maar waarbij de gasten weigeren naar huis te gaan. Het is de perfecte plek om te beseffen dat Rome een stad is van façades. Prachtig, ja, maar klop op de deur en je hoort de holte van de eeuwigheid."


Veelgestelde vragen voor jouw stedentrip naar Rome

Ga in de lente (april-mei) of de vroege herfst (september-oktober). Vermijd de zomer als je niet gefrituurd wilt worden tussen de muren van travertijn, en vermijd de winter als je niet houdt van een deprimerende grijze regen die zelfs de mooiste ruïnes troosteloos maakt.

Rome is zo veilig als een slang in een mand. Gebruik je verstand. Zakkenrollers zijn de ware erfgenamen van de Romeinse dieven; ze zijn razendsnel en zien in jouw toeristische blik een uitnodiging tot onvrijwillige herverdeling van rijkdom.

De Leonardo Express brengt je in 32 minuten naar Termini. Het is duur, maar sneller dan een taxi die vaststaat in het hysterische verkeer waar verkeersregels slechts als vrijblijvende suggesties worden beschouwd.

Alleen als je geen zin hebt om drie uur van je kostbare leven in een rij te staan die langer is dan de zondenlijst van de Borgia's. Online reserveren is een bittere noodzaak.

Ja, de 'nasoni' (ijzeren drinkfonteintjes) spuiten gratis ijskoud water. Het is een van de weinige dingen in Rome die nog steeds werken zoals in de tijd van de keizers. Neem een herbruikbare fles mee en negeer de verkopers van lauw plastic water.

Rome heeft geen 'Medieval Mile' zoals sommige andere steden, maar de wijk Trastevere komt het dichtst in de buurt met zijn kronkelige stegen en middeleeuwse kerken die de barokke storm hebben overleefd.

Veel staatsmusea wel, maar het Vaticaanmuseum is juist op zondag gesloten (behalve de laatste zondag van de maand). Check de websites, want Romeinse openingstijden zijn even onvoorspelbaar als het humeur van een Italiaanse diva.

Te voet. Rome is een openluchtmuseum waar je elke honderd meter over een historisch feit struikelt. De metro is beperkt omdat ze bij elke graafpoging op een nieuwe keizerlijke kelder stuiten.

Bedek je schouders en knieën. De heren in de biechtstoelen zijn misschien vergevingsgezind, maar de bewakers bij de ingang zijn dat zeker niet. Geen blote ledematen in het huis van de Heer.

Alleen als je van plan bent om als een bezetene musea af te vinken. Als je liever op een terrasje zit te filosoferen, kun je je geld beter uitgeven aan een goede fles Barolo.

Bij Sant'Eustachio of Tazza d'Oro bij het Pantheon. Drink je espresso aan de bar als een echte Romein en ga niet zitten, tenzij je de hoofdprijs wilt betalen voor het privilege van een stoel.

Ja, als je geen claustrofobie hebt en over een stel kuiten van staal beschikt. De trap wordt steeds smaller en schever naarmate je de hemel nadert.

De 'pane e coperto' (brood en bestek) staat meestal al op de rekening. Een paar extra euro's is aardig, maar word niet de suikeroom van de Trattoria; ze lachen je achter je rug om uit.

Op de Aventijn-heuvel vind je een poort van de Maltezer Ridders. Kijk door het sleutelgat voor een perfect gekaderd uitzicht op de Sint-Pieter. Een leuke gimmick voor wie van voyeurisme houdt.

Ja, behalve tussen vier en zes uur 's ochtends. Als je bereid bent je nachtrust op te offeren voor een foto zonder drieduizend andere stervelingen, is dat je kans.

Testaccio voor de authentieke Romeinse keuken (waar men vroeger het slachtafval at), of Monti voor een iets hippere maar nog steeds draaglijke sfeer. Mijd de toeristenmenu's rond het Pantheon.

Via del Corso voor de massa, Via Condotti voor de merken die je pensioenfonds doen verdampen. Voor karakter ga je naar de zijstraten van de Via del Governo Vecchio.

Met veel handgebaren en een enthousiasme dat de grammatica volledig overbodig maakt. Een paar woorden Italiaans doen wonderen, al is het maar om te laten zien dat je geen barbaar bent.

Het is een trap. Je mag er tegenwoordig niet eens meer op zitten. Loop erlangs, kijk ernaar en vraag je af waarom mensen hier zo opgewonden over raken.

Comfortabele schoenen. Romeinse kasseien zijn ontworpen om enkels te breken en dromen te vernietigen. En een flinke dosis geduld voor de Italiaanse bureaucratie.

Bronnen: Ministerie van Cultuur Italië, Vaticaanse Musea Archief, Gemeente Rome Toerisme Statistieken, Historische Vereniging van Lazio, UNESCO World Heritage Centre Records.
Wij doen onze best om deze informatie zo actueel en accuraat mogelijk te houden, maar kunnen niet garanderen dat alle details op het moment van lezen nog correct zijn. Zie ook onze disclaimer.