Rome
Fietstochten in Rome zijn als de zinnen van een barok epos: ze kronkelen langs marmeren dromen en de rauwe werkelijkheid van een stad die weigert te sterven. Je bent vijftig, het verstand is gerijpt en…
Musea in Rome zijn geen stoffige vergaarbakken van marmer en stilte; het zijn levende organismen die ademen in het ritme van de stad. Als kunsthistorica heb ik mijn leven gewijd aan het ontcijferen van de…
Theaters in Rome zijn geen stoffige bedoening van fluweel en pruiken, nee, het is een rauw, pulserend organisme dat ademt door de kieren van marmeren ruïnes en barokke façades. Als theatermedewerkster heb ik duizenden doeken…
Een lang weekend naar Rome: Keizers, Kardinalen en Kitsch
Een lang weekend naar Rome is, laten we wel wezen, een masochistische exercitie in esthetische overdaad. Terwijl jij daar zit met je hoogopgeleide principes en je verlangen naar intellectuele loutering, ligt de Eeuwige Stad daar als een verlopen courtisane te dampen onder de Italiaanse zon, behangen met de juwelen van een verleden dat weigerde fatsoenlijk te sterven. Als reisagente heb ik meer ruïnes gezien dan een gemiddelde archeoloog kan dromen, maar Rome blijft de enige plek waar het stof van tweeduizend jaar nog steeds in je longen prikt als de geur van een verboden mis. Voor de vijftigplusser is het een confrontatie met de eigen tijdelijkheid; je wandelt door een decor waar keizers werden geslacht als vee en waar pausen hun zonden afkochten met marmeren engelen die nu schaamteloos naar je loeren.
In deze stad is niets wat het lijkt, en alles is meer dan het zou moeten zijn. Tijdens een lang weekend naar Rome word je niet uitgenodigd om te kijken, je wordt gedwongen om te ondergaan. De uiterlijke pracht — die barokke krullen die als bevroren snot aan de gevels hangen — camoufleert een nuchtere, bijna cynische overlevingsdrang. Jij zoekt de waarheid tussen de kasseien, de textuur van de geschiedenis die zich niet laat wegpoetsen door de hordes selfiestick-zwaaiende barbaren. In deze gids ontleden we de stad, van de brute arena’s tot de sacrale hallen waar de stilte duurder is dan de wijn. Bereid je voor op een visuele trip waarbij het heilige en het profane elkaar voortdurend in een wurggreep houden.
Daar staat het dan, de Flavische amfitheater, een gapende wond in het hart van de stad. Het Colosseum is het ultieme bewijs dat de mensheid in tweeduizend jaar tijd bar weinig is opgeschoten: we houden nog steeds van bloed, mits het in een spectaculair jasje wordt geserveerd. Het uiterlijk is een triomf van de architecturale arrogantie; drie verdiepingen van bogen die de zwaartekracht tarten, opgetrokken uit travertijn dat ooit wit glansde maar nu de kleur heeft van een verwaarloosd gebit. De inhoud? Een ingenieuze machine van de dood, met luiken, liften en een arena die gedrenkt is in meer tragiek dan een verzameld werk van een Vlaamse toneelschrijver.
Wat dit bouwwerk zo populair maakt, is de morbide fascinatie voor het spektakel. Men wil staan op de plek waar de duim omlaag ging. Het is een visueel ankerpunt dat je eraan herinnert dat macht vergankelijk is, maar de muren waarin die macht zich verschanste, hinderlijk lang blijven staan. Voor de vijftigplusser is de wandeling rond de buitenkant vaak al voldoende om de zwaarte van de geschiedenis te voelen, zonder dat je je hoeft te mengen in de zweterige menigte binnenin.
Ainoa's indruk: "Iedere keer als ik voor dat skelet sta, moet ik grinniken om de toeristen die er vrolijk bij poseren. Weten ze wel dat ze lachen in een slachthuis? Het Colosseum is de meest eerlijke plek van Rome; het verbergt zijn wreedheid niet achter goud of wierook. Ik raad je aan om er 's avonds laat langs te wandelen, wanneer de verlichting de bogen accentueert en de schaduwen langer zijn dan de dromen van Nero. Dan pas voel je de werkelijke kilte van het keizerrijk."
Men kan geen lang weekend naar Rome ondernemen zonder de drempel van het Vaticaan over te stappen, al is het maar om te zien hoe godsdienstwaanzin eruitziet als het gefinancierd wordt door aflaten en angst. De Sint-Pietersbasiliek is geen kerk, het is een aanval op de zintuigen. Het uiterlijk is van een dergelijke schaal dat je je onmiddellijk gereduceerd voelt tot een onbeduidend insect. De koepel van Michelangelo snijdt door de lucht als een protest tegen de menselijke kleinheid, terwijl het plein van Bernini je met zijn zuilengalerijen probeert te omhelzen als een overbezorgde grootmoeder.
Binnenin tref je een overvloed aan goud, brons en marmer die zo schreeuwerig is dat je bijna medelijden krijgt met de eenvoudige visser naar wie het gebouw vernoemd is. De 'Pietà' staat daar achter haar glaswand als een stille getuige van moederlijk verdriet, omringd door een pracht die dat verdriet bijna belachelijk maakt. De populariteit van deze plek ligt in de overdondering; men komt hier om te buigen, of het nu voor God is of voor de architectuur.
Ainoa's indruk: "Het Vaticaan is voor mij de plek waar de ironie van Rome haar hoogtepunt bereikt. De weelde is zo obsceen dat het bijna weer spiritueel wordt. Ik heb er eens een middag gezeten, kijkend naar een kardinaal die zijn smartphone checkte onder een baldakijn van Bernini. Dat contrast, die botsing tussen de eeuwigheid en een databundel, dat is de essentie van Rome. Ga erheen, maar houd je portemonnee dicht; de kerk heeft al genoeg."
Als er één gebouw is dat mijn cynisme even doet wankelen, dan is het wel het Pantheon. Gebouwd door Hadrianus — die blijkbaar meer smaak had dan al zijn opvolgers bij elkaar — is dit de enige plek waar de klassieke oudheid nog werkelijk intact lijkt. Het uiterlijk is bedrieglijk: een massieve portiek met korinthische zuilen die een perfect ronde tempel verbergt. De inhoudelijke kracht zit hem in het 'oculus', het gat in de koepel waardoor het licht (en de regen) ongehinderd naar binnen valt. Het is een architecturale vingerwijzing naar de kosmos.
De populariteit schuilt in de eenvoud van de perfecte cirkel. Hier geen barokke tierelantijnen die je zicht vertroebelen, maar pure geometrie. Het is de ideale plek voor de intellectueel om even uit te blazen van de Roomse kermis. Het Pantheon heeft de beeldenstormen, de plunderingen en de transformatie tot kerk overleefd door simpelweg te blijven staan. Het is een rots in een branding van kitsch.
Ah, de Trevi-fontein. De plek waar dromen worden verkocht voor de prijs van een paar centen. Dit barokke monster tegen de achterkant van het Palazzo Poli is de meest visuele uiting van Romeinse ijdelheid. Het uiterlijk is een woeste compositie van zeegoden, paarden en opspattend water, alles gehouwen uit een steensoort die lijkt te golven alsof het nog vloeibaar is. Het is populair omdat Anita Ekberg er ooit in rondwaarde, en sindsdien denkt iedere toerist dat een muntje over de schouder gooien de sleutel is tot een terugkeer.
In werkelijkheid is het een prachtig staaltje hydrauliek en grootheidswaanzin. Het geluid van het kletterende water overstemt de claxons en de vloeken van de Romeinse taxichauffeurs. Het is een theater zonder pauze, waar de toeschouwer onderdeel wordt van de farce. Voor wie een lang weekend naar Rome plant, is dit de plek om de decadentie te proeven, bij voorkeur met een ijsje dat sneller smelt dan je morele bezwaren.
Dit plein is gebouwd op de resten van een stadion, en die vorm heeft het behouden — een langgerekte ovaal waar nu geen atleten meer rennen, maar toeristen worden opgejaagd door obers met te dure menu's. Piazza Navona is het hart van de Romeinse barok, gedomineerd door de 'Fontein van de Vier Rivieren' van Bernini. Het uiterlijk is een visueel festijn van fonteinen, palazzi en de imposante gevel van de Sant'Agnese in Agone.
De populariteit ligt in de sfeer, of wat daarvoor door moet gaan. Het is de plek waar je de 'grande bellezza' ziet, mits je door de karikaturisten en straatartiesten heen kunt kijken. Inhoudelijk is het plein een openluchtmuseum van de rivaliteit tussen Bernini en Borromini; hun strijd om artistieke dominantie is in de stenen vereeuwigd met een venijn waar ik alleen maar bewondering voor kan hebben.
Ainoa's indruk: "Ik zit graag aan de rand van de Fontana dei Quattro Fiumi. Niet om de riviergoden te bewonderen, maar om de mensen te observeren. Er is iets diep melancholisch aan dit plein; het is de herinnering aan een feest dat al lang is afgelopen, maar waarbij de gasten weigeren naar huis te gaan. Het is de perfecte plek om te beseffen dat Rome een stad is van façades. Prachtig, ja, maar klop op de deur en je hoort de holte van de eeuwigheid."
Veelgestelde vragen voor jouw stedentrip naar Rome
Bronnen: Ministerie van Cultuur Italië, Vaticaanse Musea Archief, Gemeente Rome Toerisme Statistieken, Historische Vereniging van Lazio, UNESCO World Heritage Centre Records.
Wij doen onze best om deze informatie zo actueel en accuraat mogelijk te houden, maar kunnen niet garanderen dat alle details op het moment van lezen nog correct zijn. Zie ook onze disclaimer.