Fietsen in Panevėžys is een oefening in geduld, verwondering en het waarnemen van de onzichtbare draden die het verleden met het heden verbinden. Ik ben Freddy Saint-Gilet, procesmanager van beroep maar dromer van aard, en ik neem je mee naar een stad waar de Nevėžis-rivier traag door het landschap kronkelt als een vermoeide ringslang. Voor de vijftigplusser die de wereld niet slechts wil consumeren, maar wil inhaleren als de geur van natte klei na een zomerse regenbui, is dit de plek. Het is hier niet zoals in de aangeharkte Nederlandse polders; hier ruik je de geschiedenis in de roest van oude fabrieken en hoor je de echo van Bach in de modernistische theaters.
In deze gids vind je geen droge opsommingen, maar een beleving. We dwalen langs brutalistische architectuur die doet denken aan gestolde dromen en trappen door bossen waar de geur van hars zo dik is dat je hem bijna kunt vastpakken. Of je nu houdt van de strakke lijnen van industrieel erfgoed of de melancholie van verlaten spoorlijnen, fietsen in Panevėžys biedt een decor dat je zintuigen prikkelt. Trek je windjack aan, controleer je bandenspanning en bereid je voor op een reis waarbij de logica van de procesmanager soms moet buigen voor de magie van het Litouwse landschap.
Inhoudsopgave
- Stedelijke mystiek en architectuur
- Water, weemoed en de rivier
- De roep van het ommeland en de bossen
Stedelijke mystiek en architectuur
Het theater van de geest: De hartslag van het centrum
Deze tocht begint bij het iconische Juozas Miltinis Dramatheater op Laisvės aikštė. Vanaf dit centrale plein fiets je naar het zuiden via de Vasario 16-osios gatvė. Sla linksaf bij de Kranto gatvė, waar je de oudste gebouwen van de stad vindt. De route voert je langs het Panevėžys Regionaal Museum. Je vervolgt je weg via de Topolių alėja, een laan die in de herfst een goudgeel tapijt uitrolt dat kraakt onder je banden als oud perkament.
Persoonlijke indruk van Freddy: Als procesmanager zoek ik altijd naar structuur, maar op de Laisvės aikštė laat ik dat los. Er hangt een sfeer die doet denken aan de boeken van Maarten ’t Hart; een mengeling van strengheid en onverwachte tederheid. Kijk vooral naar de beelden op het plein; ze lijken te wachten tot de fietsers voorbij zijn om hun gesprek te hervatten.
- Startpunt: Laisvės aikštė (Vrijheidsplein)
- Eindpunt: Laisvės aikštė
- Route: Laisvės aikštė -> Vasario 16-osios g. -> Kranto g. -> Anykščių g. -> Topolių al. -> Laisvės aikštė.
- Afstand: 12 km
- Gemiddelde duur: 2 uur
Bezoek de officiële website van het Miltinis Theater 
Industriële melancholie: De echo van glas en suiker
Start bij de oude suikerfabriek aan de Nemuno gatvė. Fiets in westelijke richting naar de indrukwekkende glasfabriek “Panevėžio stiklas”. Volg de J. Janonio gatvė, een straat die aanvoelt als een surrealistische droom van beton en staal. Je passeert enorme silo’s en rangeerterreinen die nu langzaam worden heroverd door wilde bloemen en onkruid. Buig af naar de Pramonės gatvė om de schaal van de Litouwse industrie te begrijpen.
“De machines zwijgen nu, maar in de muren trilt de arbeid van duizenden nog na. Het is een symfonie van roest,” hoorde ik een lokale kunstenaar eens zeggen. Tijdens het fietsen in Panevėžys door deze wijken begrijp je precies wat hij bedoelt.
- Startpunt: Kruising Nemuno g. en Parko g.
- Eindpunt: Treinstation Panevėžys
- Route: Nemuno g. -> J. Janonio g. -> Pramonės g. -> Pušaloto g. -> Stoties g.
- Afstand: 18 km
- Gemiddelde duur: 2,5 uur
Toeristische informatie Panevėžys
De stille getuigen: Joods erfgoed en verborgen steegjes
Vertrek vanaf de Elektros gatvė. Deze route is een zoektocht naar wat er niet meer is, maar waarvan de schaduw nog steeds zichtbaar is. Fiets door de smalle straatjes achter het centrum, zoals de Ukmergės gatvė. Hier stonden ooit de synagoges en de levendige markten. De architectuur is hier kleiner, menselijker, bijna breekbaar. Je fietst langs de herdenkingsplaatsen en eindigt bij het prachtige gebouw van de voormalige Yeshiva.
- Startpunt: Elektros gatvė
- Eindpunt: Panevėžys Joodse Gemeenschapscentrum
- Route: Elektros g. -> Ukmergės g. -> J. Basanavičiaus g. -> Savanorių a. -> Sinagogų g.
- Afstand: 10 km
- Gemiddelde duur: 2 uur
Water, weemoed en de rivier
De kronkels van de Nevėžis: Een vloeibaar lint
Start bij de brug aan de Smėlynės gatvė. Je volgt de oever van de rivier de Nevėžis stroomafwaarts. Het pad is hier deels onverhard, wat een zekere robuustheid vraagt van je fiets en je humeur. Je passeert volkstuintjes waar oude mannetjes in versleten jasjes boven hun koolplanten hangen. Fiets door tot aan de rand van de stad waar de rivier zich verbreedt en de stadsgeluiden wegsterven.
Persoonlijke indruk van Freddy: Rivieren zijn de procesmanagers van de natuur; ze transporteren alles zonder vragen te stellen. De Nevėžis heeft een melancholische traagheid die me doet denken aan de personages uit ’t Hart die urenlang naar een dobber kunnen staren. Het is hier dat je de ware ziel van Panevėžys ontmoet.
- Startpunt: Smėlynės brug
- Eindpunt: Kultūros ir poilsio parkas (Cultuur- en recreatiepark)
- Route: Smėlynės g. -> Rivierpad noordzijde -> Pergalės g. -> Parko g.
- Afstand: 15 km
- Gemiddelde duur: 2,5 uur
Senvage en de reflectie van de tijd
De Senvage is de oude bedding van de rivier en vormt een hoefijzervormig meer in het hart van de stad. Start bij de sculptuur van de stichter van de stad, Grootvorst Alexander. Fiets een volledige ronde om het water. De paden zijn breed en glad. In het midden van het meer staan fonteinen die ’s avonds oplichten in kleuren die bijna te fel zijn voor deze bescheiden stad.
“Water is de spiegel waarin de stad zijn eigen rimpels telt,” schreef ik in mijn reisdagboek. Het is een korte rit, maar een die je dwingt tot introspectie. De beelden rondom het water vertellen verhalen over strijd en vrede, uitgehouwen in koud graniet.
- Startpunt: Standbeeld Grootvorst Alexander
- Eindpunt: Kranto gatvė
- Route: Senvage oeverpaden rondom (meerdere lussen mogelijk)
- Afstand: 8 km
- Gemiddelde duur: 1,5 uur
Naar het meer van Ekranas: Waar techniek en natuur versmelten
Vertrek vanuit het oosten van de stad bij de Paliūniškio gatvė. Je fietst richting het Ekranas-stuwmeer. Dit meer is ontstaan voor de koeling van de voormalige beeldbuizenfabriek, maar is nu een paradijs voor vogels en fietsers. De route voert je over de dam en langs de beboste oevers. Het contrast tussen de betonnen restanten van de fabriek en de zachte rimpeling van het water is puur surrealisme.
- Startpunt: Paliūniškio gatvė
- Eindpunt: J. Biliūno gatvė
- Route: Paliūniškio g. -> Fietspad langs noordzijde meer -> Elektronikos g. -> J. Biliūno g.
- Afstand: 22 km
- Gemiddelde duur: 3 uur
Staatsdienst voor Beschermde Gebieden Litouwen
De roep van het ommeland en de bossen
Het smalspoor-mysterie: Langs de rails van weleer
Dit is een van de meest bijzondere ritten voor wie houdt van fietsen in Panevėžys. Je start bij de smalspoortrein-depot aan de Stoties gatvė. De route volgt grotendeels de oude spoorlijn richting Anykščiai. Je fietst over zandwegen en smalle paden die de rails flankeren. De dorpjes waar je doorheen komt, lijken bevroren in 1950. Houten huizen met verveloze kozijnen, maar altijd met bloeiende dahlia’s in de tuin.
Persoonlijke indruk van Freddy: Deze route voelt als een tijdmachine. Als procesmanager wil ik de efficiëntie van de trein begrijpen, maar als mens geniet ik van de traagheid van de fiets. Het is een surrealistische ervaring om de roestige rails in het gras te zien verdwijnen, als een herinnering die langzaam vervaagt.
- Startpunt: Smalspoorstation (Siaurukas)
- Eindpunt: Rekstinas bos
- Route: Stoties g. -> S. Kerbedžio g. -> Velžio kel. -> Paden parallel aan spoorlijn.
- Afstand: 35 km
- Gemiddelde duur: 4,5 uur
De officiële Siaurukas website
De groene kathedraal: De bossen van Žalioji giria
Verlaat de stad in noordelijke richting via de Smėlynės gatvė en steek de hoofdweg over naar de dorpen Paliūniškis. Vanaf hier duik je de Žalioji giria in, het grootste bosmassief van de regio. De paden zijn breed maar kunnen na regen erg modderig zijn. De stilte hier is fysiek tastbaar; je hoort alleen het tikken van je ketting en het verre geroep van een zwarte specht.
“In het bos ben je nooit alleen, zelfs als er niemand is,” zei mijn grootvader altijd. Tijdens het fietsen door deze groene kathedraal voel je de aanwezigheid van eeuwenoude geesten. Het is een plek waar de ratio van de stad plaatsmaakt voor de intuïtie van de natuur.
- Startpunt: Dorp Paliūniškis
- Eindpunt: Dorp Paliūniškis
- Route: Boswegennetwerk Žalioji giria (volg de gemarkeerde bosbouwpaden).
- Afstand: 45 km
- Gemiddelde duur: 5 uur
De molens van Staniūnai: Tegen de wind in
Start bij het Beržų-park en fiets naar het zuidoosten. De weg naar Staniūnai voert door open akkerland waar de wind vrij spel heeft. Je passeert oude houten windmolens die hun wieken allang verloren hebben, maar nog steeds als trotse reuzen over het land waken. Het landschap is hier weids en doet denken aan de Groningse klei, maar dan met een Litouwse melancholie.
- Startpunt: Beržų g. parkeerplaats
- Eindpunt: Staniūnai dorp
- Route: Beržų g. -> Velžio kel. -> Staniūnų g. -> Lokale landwegen.
- Afstand: 25 km
- Gemiddelde duur: 3 uur
De beeldentuin in het wild: Kunst langs de weg
Deze lange tocht voert je naar de randen van de regio Panevėžys. Start bij de Piniava brug en volg de rivier naar het westen. Onderweg kom je op de meest onverwachte plekken houten beelden tegen, vaak verscholen achter een struik of in de bocht van een zandpad. Het zijn moderne interpretaties van oude heidense goden. Een surrealistische ervaring die je nergens anders vindt.
Persoonlijke indruk van Freddy: Ik hield stil bij een beeld van een huilende engel, midden in een graanveld. Het was alsof ik in een scène uit een boek van ’t Hart was gestapt, waar de religie altijd net om de hoek loert, zelfs in de leegte. Het herinnert je eraan dat een proces nooit helemaal af is; er is altijd een onbekende factor, een godheid of een vogel, die de uitkomst beïnvloedt.
- Startpunt: Piniava
- Eindpunt: Krekenava Regionaal Park
- Route: Piniava -> Bernatoniai -> Naujamiestis -> Krekenava.
- Afstand: 55 km
- Gemiddelde duur: 7 uur
Wacht! Heeft u alle berichten over Panevėžys en het land al gelezen? Bronvermelding: De routes zijn samengesteld op basis van lokale stadskaarten van de gemeente Panevėžys, historische gegevens van het Panevėžys Regionaal Museum en persoonlijke veldverkenningen door de auteur tussen 2023 en 2025.
Wij doen onze best om
deze informatie zo actueel en accuraat mogelijk te houden, maar kunnen niet garanderen dat alle details op het moment van lezen nog correct zijn. Zie ook onze disclaimer.
