Films in Druskininkai zijn als de hars die traag uit de machtige pijnbomen van Dzūkija sijpelt: stroperig, vol karakter en diep verbonden met de grond waarop ze staan. Ik ben Kai Vermandere, achtenvijftig jaar oud, filmregisseur en een man die de wereld vaker door een lens bekijkt dan met het blote oog. Als ik door Druskininkai loop, zie ik geen kuuroord; ik zie een gigantische filmset waar de geschiedenis en de natuur met elkaar in de clinch liggen.
De stad is een zwoel theater van natuur en architectuur, waar het licht door de bomen valt als vloeibaar goud op een canvas van Jan Wolkers. Voor de vijftigplusser die de diepgang zoekt van een goed script, biedt Druskininkai meer dan alleen minerale baden en kuurhotels. Het is een plek waar de Europese geschiedenis is gestold in beton en bosgrond, een plek waar de stilte tussen de bomen spreekt in de taal van de cinema.
De dichte wouden hebben gediend als decor voor Hollywood-blockbusters en bekroonde internationale series. Van de grimmige realiteit van de Tweede Wereldoorlog in Defiance tot de ijzige, bijna tastbare leegte in Siberia met Keanu Reeves. In dit uitgebreide artikel neem ik je mee naar de exacte plekken waar de camera’s draaiden en de acteurs hun adem als witte wolkjes in de vrieslucht zagen verdwijnen.
We dwalen door straten waar wereldsterren hun teksten prevelden en verkennen parken die op het witte doek transformeerden tot Russische steppes of geheime schuilplaatsen van het verzet. Zet je zintuigen op scherp, want Druskininkai is een visueel feest dat wacht op een toeschouwer die bereid is verder te kijken dan de oppervlakte. De stad nodigt je uit voor een ontdekkingsreis die even rauw als teder is, een ervaring die je niet snel zult vergeten.
Inhoudsopgave
- Defiance: overleven in het diepe groen
- Siberia: Keanu Reeves in de Litouwse kou
- Tadas Blinda: de Litouwse Robin Hood bij de Nemunas
- Chernobyl: de onzichtbare dreiging in de natuur
- Stranger Things: ontsnapping door de sneeuw
- War and Peace: epische marsen langs de rivier
- The Summer of Sangaile: zwoele zomers in de parken
- The Assets: Koude Oorlog in de sanatoria
- Owl Mountain: verzet in de schaduw van de bomen
- The Forgotten: vergane glorie als decor
- De Druskininkai filmwandeling: een route van 7 kilometer
- Het laatste shot: een reflectie op de Litouwse ziel
Films in Druskininkai: De grote titels
1. Defiance (2008)
In deze aangrijpende oorlogsfilm volgen we de gebroeders Bielski, gespeeld door Daniel Craig en Liev Schreiber. Zij redden tijdens de Tweede Wereldoorlog duizenden Joden door een verborgen kamp in de bossen op te zetten. Hoewel het verhaal zich in Wit-Rusland afspeelt, vonden de opnames plaats in de wouden rondom Druskininkai, een gebied dat de regisseur koos vanwege de ongerepte, dreigende uitstraling.
De meest iconische scènes, waaronder het bouwen van de ‘zemlyankas’ (ondergrondse hutten), zijn opgenomen in de dichte bossen nabij het dorp Pypliškės, net buiten de stadsgrenzen. De acteurs moesten hier de modder en de snijdende kou echt trotseren om de wanhoop van hun personages eer aan te doen. De bomen staan hier zo dicht op elkaar dat het zonlicht slechts in flarden de grond bereikt, wat een verstikkend effect geeft op film.
Ik herinner me dat de crew sprak over de geur van natte dennennaalden en rottend blad die precies die rauwe sfeer opriep die de film nodig had. Het is een plek waar de dood en het leven voortdurend om voorrang vechten, een thema dat in het werk van Jan Wolkers ook altijd de kop opsteekt. De natuur is hier niet louter decor; zij is een meedogenloze tegenspeler.
“De natuur in Defiance is geen achtergrond, het is een personage. De bomen beschermen en verraden tegelijkertijd. In Druskininkai vonden we die oerkracht die de kijker naar de keel grijpt.”
2. Siberia (2018)
Keanu Reeves speelt in deze thriller een Amerikaanse diamantair die verstrikt raakt in de Russische onderwereld. Druskininkai en omgeving fungeerden hier als stand-in voor de Siberische stad Mirny. De koude, mistige ochtenden in de Litouwse wouden waren perfect voor de grauwe, uitzichtloze sfeer van de film die zich in een ijzig Rusland afspeelt.
Verschillende scènes zijn opgenomen bij lokale, wat oudere houten huizen aan de rand van de stad in de wijk Ratnyčia. Deze woningen werden met minimale aanpassingen omgetoverd tot Russische herbergen. De uitgestrekte, besneeuwde velden buiten het centrum boden het ideale decor voor de jachtscènes, waarbij de horizon lijkt te verdwijnen in een witte leegte die zowel prachtig als beangstigend is.
Reeves heeft dat getergde gezicht dat prachtig kleurt bij de Litouwse melancholie. De manier waarop hij door de kniehoge sneeuw baggert, dat is pure poëzie van het lijden. Ik stond daar op die set en voelde hoe de vrieskou de emoties bevroor tot hun essentie overbleef. Het is een film die laat zien dat je in Druskininkai met een beetje fantasie het einde van de wereld kunt vinden.
3. Tadas Blinda: Pradžia (2011)
Dit is de grootste Litouwse avonturenfilm ooit en wordt vaak de Litouwse Robin Hood genoemd. De Nemunas-rivier, die statig door Druskininkai stroomt, speelt een hoofdrol in de cinematografie van dit nationale epos. De valleien en steile oevers boden een spectaculair en historisch verantwoord beeld voor de vele paardrijdscènes die het hart van de film vormen.
Met name de gebieden rond het Liškiava-klooster, op een steenworp afstand van de stad, zijn uitvoerig gebruikt voor scènes waarin het verzet tegen de Russische onderdrukking vorm krijgt. De combinatie van religieuze architectuur en de woeste rivier geeft de film een gewicht dat je bijna kunt voelen. Het is een eerbetoon aan de Litouwse identiteit die hier in het zuiden diep geworteld is.
4. Chernobyl (2019)
Hoewel de scènes in de kerncentrale elders zijn gefilmd, had de HBO-serie Chernobyl een enorme behoefte aan ongerepte, dreigende natuur. De bossen rond Druskininkai werden gebruikt voor de hartverscheurende scènes waarin de flora en fauna de eerste tekenen van de nucleaire ramp vertonen. De doodse stilte in deze bossen is soms beangstigend en bood de perfecte audio-visuele omlijsting.
De scènes waarin soldaten door het bos trekken om dieren af te schieten, maken gebruik van de diepe, donkere plekken in de regio waar het mos dik op de stammen groeit. Het geeft een gevoel van een verloren paradijs dat door toedoen van de mens is vergiftigd. De visuele kracht van deze shots is ongekend en blijft de kijker nog lang na de aftiteling bij.
“Je voelt de straling niet, maar je ziet het in de verwrongen takken en de asgrauwe lucht die we boven de wouden van Druskininkai vonden. Het was alsof de natuur zelf begreep dat er een tragedie werd nagespeeld.”
5. Stranger Things (Seizoen 4)
De spectaculaire ontsnapping van Jim Hopper uit een Russische gevangenis bracht de crew van Netflix naar Litouwen. Hoewel de gevangenis zelf de Lukiškės-gevangenis in Vilnius is, zijn de bloedstollende achtervolgingen door de besneeuwde bossen deels opgenomen in de regio Druskininkai. De sneeuwzekerheid en de dichte begroeiing van de wouden creëren hier een onheilspellende sfeer die perfect past bij de ‘Upside Down’.
De scènes waarin de honden door het bos rennen en de koude adem van de achtervolgers zichtbaar is, maken gebruik van de natuurlijke isolatie die de bossen hier bieden. Het is een surrealistische ervaring om door deze bossen te wandelen en te beseffen dat ze onderdeel zijn geworden van de moderne popcultuur. Het bos transformeert hier tot een plek van mysterie en gevaar.
Als regisseur kijk ik met grote bewondering naar hoe ze de Litouwse winter hebben gevangen in deze serie. Het wit is er witter, de schaduwen lijken blauwer en dieper. Druskininkai is in de wintermaanden een natuurlijke filmset waar je als filmmaker nauwelijks nog kunstmatig licht hoeft bij te zetten; de natuur regisseert zichzelf.
6. War and Peace (2016)
De BBC spaarde kosten noch moeite voor deze grootse adaptatie van het meesterwerk van Tolstoy. De uitgestrekte, glooiende velden rond Druskininkai werden gebruikt voor de massale verplaatsingen van het Russische leger. De Nemunas-rivier fungeerde in sommige breedbeeldschoten als de legendarische Beresina, de plek van de grote oversteek.
De weidsheid van het landschap hier in het zuiden staat in schril contrast met de intieme, gouden balzalen in Vilnius. Het geeft de film de broodnodige ademruimte die een epos van deze omvang nodig heeft. De toeschouwer voelt de nietigheid van de individuele soldaat tegenover de overweldigende natuurkrachten die de geschiedenis van Europa hebben gevormd.
Ik vind de scènes waarin de soldaten in formatie door het hoge, wuivende gras waden werkelijk prachtig; het heeft die vleselijke, bijna tastbare aardse kwaliteit. Het herinnert me aan de manier waarop Wolkers de natuur beschreef: als iets dat ons overstijgt en waar we uiteindelijk allemaal in terugkeren. Druskininkai biedt die tijdloze achtergrond.
7. The Summer of Sangaile (2015)
Een dromerige, bekroonde film over twee jonge vrouwen en hun zomerse ontdekkingstocht naar zichzelf. De parken van Druskininkai, met hun dansende fonteinen en statige, schaduwrijke lanen, vormden het decor voor de meer stedelijke en intieme momenten van hun vakantie. Het Vijūnėlė-park is een van die locaties waar de kleuren van de zomer werkelijk van het scherm spatten.
De scènes bij het meer, waar het licht speelt op het wateroppervlak, vangen de essentie van een zorgeloze jeugd. De film maakt gebruik van de architecturale elegantie van de oude villa’s in de stad om een sfeer van tijdloosheid te creëren. Het is een film die laat zien dat Druskininkai niet alleen een plek is van grimmige oorlogen, maar ook van schoonheid en ontluikende passie.
“De zomer in Litouwen is kort maar ongekend hevig, als een koortsdroom die je niet wilt verlaten. In Sangaile zie je die intensiteit terug in elk frame dat in de lommerrijke parken van Druskininkai is geschoten.”
8. The Assets (2014)
Deze miniserie over de waargebeurde jacht op CIA-mol Aldrich Ames maakte optimaal gebruik van de bewaarde Sovjet-architectuur in Druskininkai. Het beroemde Nemunas Sanatorium, een gigantisch brutalistisch gebouw van beton en glas, diende als achtergrond voor diverse scènes die zich afspelen in de grauwe buitenwijken van Moskou tijdens de Koude Oorlog.
De betonrot en de overweldigende schaal van het gebouw ademen de paranoia van die tijd. Scènes waarin spionnen elkaar in de schaduw van deze kolossen ontmoeten, krijgen een extra laag door de authentieke omgeving. Het sanatorium is een relikwie van een voorbij tijdperk en op film werkt dat krachtiger dan welk nagebouwd decor in een studio dan ook.
Voor mij is dit specifieke gebouw een monument van menselijke hoogmoed en verval. Als je daar voor de ingang staat, voel je de geschiedenis letterlijk in je botten trekken, als een koude tocht uit een kelder. Dat zie je terug in de serie; de muren praten mee en versterken het gevoel van een onvermijdelijke ondergang.
9. Owl Mountain (2018)
Een indringend portret van het Litouwse naoorlogse verzet tegen de Sovjet-bezetting. De dichte, ondoordringbare bossen rond de stad waren essentieel voor de historische geloofwaardigheid van deze film. De ‘bunkers’ van de partizanen werden nagebouwd in de bossen bij Druskininkai, op exact dezelfde plekken waar ze decennia geleden ook echt verscholen lagen.
De scènes van de hinderlagen en de eenzame nachten in het bos vangen de uitzichtloosheid van de strijd. De acteurs bewogen zich door hetzelfde terrein als hun historische voorgangers, wat een laag van realisme toevoegt die door de camera feilloos wordt geregistreerd. Het is een eerbetoon aan de offers die in deze bossen zijn gebracht voor de vrijheid van het land.
“Het bos was hun huis, hun kerk en uiteindelijk hun naamloze graf. Owl Mountain brengt die offerbereidheid in beeld tegen het decor van het onverstoorbare, diepgroene Litouwse woud waar de tijd lijkt stil te staan.”
10. The Forgotten (2014)
Deze productie richtte zich specifiek op de minder gepolijste rafelranden van Druskininkai. De vervallen industriële gebouwen aan de oostkant van de stad boden een uniek visueel palet voor dit drama. Het vertelt het verhaal van mensen die tussen de mazen van de moderne, kapitalistische maatschappij vallen en hun toevlucht zoeken in de overblijfselen van het verleden.
De scènes waarin de personages door de verlaten hallen dwalen, weerspiegelen hun innerlijke leegte. Druskininkai heeft deze contrasten: de luxe van de kuuroorden versus de rauwe werkelijkheid van de buitenwijken. Juist die contrasten maken de stad zo interessant voor filmmakers die op zoek zijn naar een verhaal dat schuurt en tot nadenken stemt.
De Druskininkai filmwandeling: Een route door de lens
Deze wandeling van ongeveer 7,5 kilometer voert je langs de belangrijkste filmlocaties in en rond het centrum. Trek stevige schoenen aan, want we verlaten soms het asfalt voor de verende bosgrond waar de gebroeders Bielski ooit hun schuilplaatsen groeven. Het is een tocht die je niet alleen langs gebouwen voert, maar je ook de sfeer van de verschillende genres laat inademen.
Startpunt: Het plein voor de kerk van de Heilige Maagd Maria (Švč. Mergelės Marijos Škaplierinės bažnyčia). Dit centrale punt in de stad is herkenbaar uit talloze sfeerbeelden van lokale Litouwse films en documentaires over het leven in de Kaukasus-regio van Litouwen.
De Route: 1. Loop vanaf de kerk naar het zuiden richting de rivier de Nemunas. Volg het geasfalteerde pad langs de oever waar de epische mars-scènes van War and Peace en de galopperende paarden van Tadas Blinda de horizon bepaalden. De rivier stroomt hier traag en diep, als een stroom van vloeibare geschiedenis. 2. Vervolg je weg naar het indrukwekkende Nemunas Sanatorium aan de Maironio-straat. Sta even stil bij de brutalistische gevel en voel de paranoia van de Koude Oorlog uit de serie The Assets. Dit is beton in zijn meest dramatische vorm. 3. Wandel door naar het idyllische Vijūnėlė-park. Hier herken je direct de zomerse, lichte en sensuele sfeer van The Summer of Sangaile. De bloemen en het water vormen een schril contrast met het beton van zojuist. 4. Ga van het park richting de rand van de stad naar de uitgestrekte bossen van het K. Dineika Wellness Park. Hoewel dit park nu gemoderniseerd is, begint hier het type oerbos dat als stand-in diende voor de wouden in Defiance en de Siberische leegte in Siberia. 5. Eindig de wandeling bij het Druskininkai Museum, een prachtig wit landhuis aan het meer, dat in vele producties is gebruikt als symbool voor luxe, macht en historische pracht.
Tijdsduur: Trek hier ongeveer 2 tot 2,5 uur voor uit. De route nodigt uit om regelmatig stil te staan, de omgeving in je op te nemen en misschien zelfs een scène uit je favoriete film te herbeleven. De route is grotendeels vlak, maar de oevers van de Nemunas kunnen na regenval wat uitdagend zijn.
Het laatste shot: een reflectie op de Litouwse ziel
Als de zon langzaam wegzakt achter de zwarte silhouetten van de dennenbomen en de stad Druskininkai zich hult in een blauwe schemering, dan pas begrijp je de werkelijke aantrekkingskracht van deze plek voor de cinema. Het is een stad die leeft in de overgang tussen werelden: tussen oost en west, tussen een pijnlijk verleden en een hoopvolle toekomst, tussen de getemde natuur van de parken en de woeste ongetemdheid van het oerwoud. Als regisseur heb ik geleerd dat de mooiste beelden ontstaan op de snijvlakken van deze contrasten.
Mijn verblijf in Druskininkai was meer dan een zakelijke verkenning; het was een ontmoeting met een landschap dat weigert te buigen. Er is een soort koppige schoonheid in de manier waarop de sanatoria uit de Sovjet-tijd blijven staan naast de hypermoderne spa’s, en hoe de bossen waarin ooit bloed vloeide nu een plek van genezing zijn geworden. Het herinnert me aan de woorden van Jan Wolkers over de vergankelijkheid: alles is in beweging, alles vergaat, maar de essentie – de geur van de aarde, de kracht van het licht – die blijft altijd bestaan.
Het wandelen langs deze filmlocaties doet iets met je. Je kijkt niet langer als een toerist naar een mooi plaatje, maar je begint de lagen van de werkelijkheid te pellen. Je ziet de spion in de schaduw van de kerk, de partizaan in de ritselende struiken en de geliefden bij het meer. Druskininkai biedt de reiziger de kans om de hoofdrol te spelen in zijn eigen film, in een decor dat even echt als magisch is. Het is een ervaring die je zintuigen aanscherpt en je dwingt om met meer aandacht naar de wereld om je heen te kijken.
Wat me het meest is bijgebleven, is de onverwoestbare gastvrijheid van de mensen hier. Ondanks de zware thema’s die in hun films vaak centraal staan, is er een diepe warmte en een onverwoestbaar gevoel voor humor. Ze begrijpen dat drama en komedie twee kanten van dezelfde medaille zijn. Als je na je wandeling in een lokaal café zit met een glas koude kvas, voel je je niet langer een vreemdeling, maar een figurant in een groot, doorlopend verhaal waar we allemaal deel van uitmaken.
Druskininkai is een plek voor de fijnproever, voor de reiziger die niet bang is voor een beetje melancholie en die de waarde kent van een goed verteld verhaal. Of je nu komt voor de rust, de geschiedenis of de cinematografie, je zult merken dat de stad je iets geeft wat je niet in een brochure kunt vinden: een moment van echte, onvervalste verwondering. En is dat niet precies waar we in de bioscoop – en in het leven – altijd naar op zoek zijn? Het doek valt, de lichten gaan aan, maar het beeld van de Litouwse wouden staat voor altijd in je geheugen gegrift.

