Beste reiziger, beste zoeker naar diepere kaders en verborgen verhalen, films in Rethymnon zijn niet louter vluchtige, bewegende beelden op een wit doek; het zijn de tastbare echo’s van een geschiedenis die in elke korrelige kalksteen van de machtige Fortezza gebakken zit. Ik ben Kai Vermandere, achtenvijftig jaar oud, regisseur van beroep en een zwerver uit artistieke noodzaak die zijn hart al lang geleden aan deze stad heeft verloren.
Als jij, gerespecteerde vijftigplusser met een getraind oog voor esthetiek en authenticiteit, door de labyrintische Venetiaanse straten van deze stad wandelt, dan wandel je feitelijk door een gigantische, eeuwenoude filmset. Dit decor is door de eeuwen heen laag voor laag opgebouwd door de Venetianen, de Ottomanen en de genadeloze, alles verblekende Griekse zon die elk detail in een dramatisch licht zet.
Rethymnon is een stad die simpelweg smeekt om breedbeeld, om cinematografische grootsheid en om een toeschouwer die bereid is verder te kijken dan de eerste aanblik van een ansichtkaart. In deze uitgebreide brief neem ik je mee langs de exacte locaties waar de camera’s ooit hebben gedraaid, van de klamme, schaduwrijke steegjes in de oude stad tot de weidse, bijna religieuze panorama’s rondom het Arkadi-klooster.
We verkennen samen negen bijzondere producties die de complexe ziel van Kreta hebben proberen te vangen voor een wereldwijd publiek. Films in Rethymnon bieden een intellectuele en visuele gelaagdheid die je aanstaande stedentrip transformeert van een gewone vakantie tot een levend, ademend filmscript.
Ik heb persoonlijk gezocht naar de locaties die er vandaag de dag nog steeds staan; gebouwen en pleinen die fungeren als de stille, onverzettelijke getuigen van fictieve drama’s en historische heldendaden. Dus, trek je meest comfortabele wandelschoenen aan, poets de lens van je eigen waarneming en bereid je voor op een reis. We gaan samen op zoek naar de diepere waarheid achter de cinematografische fictie in het allermooiste decor van de Middellandse Zee. Ga met me mee, want het licht is op dit moment precies goed.
Inhoudsopgave
- Films in Rethymnon: negen cinematografische parels
- Zorba the Greek: de dans van de overleving
- The Moon-Spinners: Disney’s Kretenzische mysterie
- The Island (To Nisi): het eiland van de verstotenen
- Who Pays the Ferryman?: wraak in de haven
- El Greco: het licht van de meester
- The Two Faces of January: moord in de zon
- Freedom or Death: de geest van Kazantzakis
- Im Morgengrauen: Duitse tragiek op Griekse bodem
- Een wandeling door de lens: de route langs de sets
- Het laatste shot: een reflectie op licht en schaduw
Films in Rethymnon: negen cinematografische parels
Zorba the Greek: de dans van de overleving
Hoewel de wereldberoemde dansscène op het strand van Stavros bij Chania werd opgenomen, zijn cruciale sfeerbeelden en scènes rondom de personages die door het ‘oude Kreta’ trekken, gefilmd in de ruige en ongerepte omgeving van Rethymnon. Genre: Drama. Acteurs: Anthony Quinn, Alan Bates. Het verhaal volgt de stijve Britse schrijver Basil die bevriend raakt met de levenslustige bohémien Alexis Zorba.
In de dorpen rond Rethymnon, met name in de richting van de voet van de Psiloritis-berg, werden de scènes opgenomen waar de lokale bevolking de mysterieuze weduwe (gespeeld door Irene Papas) achtervolgt. De smalle straten met hun witgekalkte muren dienden als een claustrofobisch decor voor de diepgewortelde tradities en het sociale drama van die tijd.
De ruwheid van het landschap rond de stad reflecteert de innerlijke strijd van de karakters. De film slaagt erin om de hardheid van het leven op het platteland te combineren met een onverwoestbare levensvreugde. Voor de kijker die Rethymnon bezoekt, zijn de omliggende heuvels onmiddellijk herkenbaar als het domein van Zorba.
Mijn mening als regisseur is dat Quinn hier geen acteur is, hij is een natuurkracht die de omgeving naar zijn hand zet. Als je vandaag de dag door de oude stad van Rethymnon loopt, voel je diezelfde ontembare energie in de wind die door de eeuwenoude stenen waait. Het is de ultieme film over de Griekse ziel, waarin de stad fungeert als een moreel kompas.
Bekijk meer over Zorba op IMDb 
The Moon-Spinners: Disney’s Kretenzische mysterie
Genre: Mystery/Avontuur. Acteurs: Hayley Mills, Eli Wallach, Pola Negri. Een jonge Britse toeriste raakt in een web van juwelendieven verzeild op Kreta. Deze film uit 1964 maakte veel gebruik van de haven van Rethymnon en de omliggende kustwegen die de stad verbinden met het oosten van het eiland.
De scène waarin de hoofdpersonen door de stad vluchten, toont de Venetiaanse haven van Rethymnon in haar meest pure, ongerestaureerde vorm uit de jaren zestig. De oude vuurtoren staat pontificaal in beeld tijdens de achtervolgingen. De kleuren van de stad zijn in deze Technicolor-productie bijna magisch weergegeven, wat bijdraagt aan de dromerige sfeer.
De film neemt je mee langs de kades waar de vissersboten hun netten boeten, een beeld dat in Rethymnon nog steeds dagelijkse kost is. Ook de omgeving van het dorp Elounda en de wegen die Rethymnon verbinden met de Lassithi-hoogvlakte zijn prominent aanwezig in de weidse shots van deze spannende Disney-klassieker.
The Island (To Nisi): het eiland van de verstotenen
Hoewel dit officieel een serie is, heeft het de allure, het budget en de productiekwaliteit van een epische speelfilm. Het verhaal vertelt de hartverscheurende geschiedenis van de leprakolonie op Spinalonga en de families in het nabijgelegen Plaka. Acteurs: Stelios Mainas, Eugenia Dimitropoulou. Veel dorpsscènes en interieurs zijn opgenomen in de historische panden in de Oude Stad van Rethymnon.
De producenten kozen specifiek voor de steegjes rondom de Rimondi-fontein om het authentieke gevoel van het vooroorlogse Kreta te vangen. De specifieke Ottomaanse houten balkons (sachnisia) die je nog steeds in de Arabatzoglou-straat vindt, vormden het decor voor de scènes waarin de personages over hun verloren geliefden mijmeren.
De sfeer in de film wordt versterkt door de nauwe straten, die symbool staan voor de opsluiting en de sociale isolatie van de melaatsen. De kijker wordt meegezogen in een wereld waar hoop en wanhoop elkaar constant afwisselen tegen een achtergrond van zonovergoten stenen muren en blauwe luiken.
Elke keer als ik de Rimondi-fontein passeer, zie ik de personages uit ‘To Nisi’ voor me staan. De stad ademt hier een weemoed die perfect past bij dit verhaal over afzondering en hoop. Het is een plek waar de muren werkelijk lijken te praten, mits je de tijd neemt om te luisteren naar het gefluister van de wind in de ornamenten.
Who Pays the Ferryman?: wraak in de haven
Genre: Drama/Thriller. Acteurs: Jack Hedley, Betty Arvaniti. Een Britse ex-militair keert jaren na de oorlog terug naar Kreta om zijn verleden onder ogen te zien. De serie was een wereldhit en zette de regio Rethymnon definitief op de toeristische kaart. Veel scènes spelen zich af langs de kades van Rethymnon en in de nabijgelegen kustdorpen.
De Venetiaanse haven met zijn karakteristieke pakhuizen en de nabijgelegen straten werden gebruikt voor scènes waarin de hoofdrolspeler geconfronteerd wordt met de lokale bevolking die zijn plotselinge terugkeer niet waardeert. De sfeer van de traditionele ‘kafeneions’ (koffiehuizen) in de stad was een cruciaal onderdeel van de visuele vertelling van dit wraakverhaal.
De muziek van Yannis Markopoulos begeleidt de beelden van de ruige kustlijn en de melancholische havenzichten. De kijker voelt de spanning tussen de indringer en de trotse lokale gemeenschap, een thema dat in de filmindustrie vaker aan de orde komt als het over Kreta gaat.
El Greco: het licht van de meester
Genre: Biografie/Drama. Acteurs: Nick Ashdon, Juan Diego Botto. De film vertelt het turbulente leven van de beroemde schilder Domenicos Theotokopoulos. Omdat de film de jonge jaren van de schilder op Kreta belicht, was Rethymnon de ideale filmlocatie vanwege haar uitzonderlijk goed bewaard gebleven architectuur uit de renaissanceperiode.
De Fortezza, het imposante Venetiaanse fort op de heuvel, werd gebruikt voor scènes die het strenge Venetiaanse bestuur van het eiland verbeelden. De koepel van de Sultan Ibrahim-moskee binnen het fort is herkenbaar in diverse shots. Ook de kerk van Agios Frangiskos werd ingezet om de religieuze spanningen en de sfeer van de Inquisitie weer te geven.
De regisseur maakt gebruik van de dramatische schaduwen die de dikke muren van het fort werpen om de innerlijke belevingswereld van de kunstenaar te spiegelen. De stad fungeert hier niet slechts als achtergrond, maar als een actieve tegenspeler in de artistieke ontwikkeling van El Greco.
De manier waarop regisseur Iannis Smaragdis het unieke licht in de Fortezza heeft gevangen, doet onmiddellijk denken aan de schildertechnieken van de meester zelf. Het fort is in deze film geen koude, dode steenmassa, maar een levend, ademend onderdeel van een groots opgezet canvas dat de kijker recht in het hart raakt.
The Two Faces of January: moord in de zon
Genre: Thriller. Acteurs: Viggo Mortensen, Kirsten Dunst, Oscar Isaac. Een geraffineerde thriller gebaseerd op het boek van Patricia Highsmith. De film toont de personages terwijl ze door het Griekenland van de jaren zestig reizen, met cruciale en spannende scènes opgenomen in het hart van Rethymnon.
Let goed op de scènes in de oude stad en bij de wallen van de Fortezza. De personages dwalen door de smalle, verwarrende straatjes om aan de oplettende politie te ontsnappen. De massieve muren van het fort boden een perfecte achtergrond voor de broeierige, paranoïde sfeer van de film.
De contrasten tussen het felle, bijna verblindende licht op de wallen en de diepe, gevaarlijke schaduwen in de nauwe stegen van de stad worden meesterlijk benut door de cameraman. Het geeft de film een noir-achtig gevoel dat prachtig botst met de mediterrane setting.
Viggo Mortensen in de straten van Rethymnon is als een goede, gerijpte vintage wijn in een kristallen glas. De stad versterkt zijn complexe personage: charmant en gepolijst van buiten, maar met talloze verborgen scheuren en donkere hoekjes die het daglicht niet kunnen verdragen. Het is een genot om naar te kijken.
Freedom or Death: de geest van Kazantzakis
Genre: Historisch Drama. Gebaseerd op de wereldberoemde roman van Nikos Kazantzakis over de Kretenzische opstand tegen de Ottomanen in 1889. Voor deze productie werd de stad Rethymnon nagenoeg volledig in gebruik genomen als set om het historische Heraklion en Rethymnon van de negentiende eeuw te verbeelden.
De Loggia van Rethymnon en de straten rondom de Neratze-moskee zijn sleutellocaties. De scènes waarin de Turkse pasja overlegt met de koppige Griekse kapiteins zijn opgenomen in de weelderige interieurs van authentieke oude herenhuizen in de stad. De sfeer van constante dreiging wordt visueel versterkt door de massieve architectuur.
De film toont de worsteling van een volk dat weigert te buigen voor onderdrukking. De locaties in Rethymnon ademen deze geschiedenis nog steeds uit, waardoor de film een bijna documentaire-achtige geloofwaardigheid krijgt voor degenen die de stad kennen.
“Het bloed van de helden vloeit in de onzichtbare inkt van de schrijver en kleurt voor altijd de stenen van de stad waar zij voor stierven. Rethymnon is dat bloed in steen gebeiteld, een monument voor de menselijke wil.”
Im Morgengrauen: Duitse tragiek op Griekse bodem
Genre: Oorlogsfilm/Drama. Acteurs: Een diverse Europese cast. De film belicht de bloedige strijd om Kreta tijdens de Tweede Wereldoorlog vanuit verschillende menselijke perspectieven. Omdat Rethymnon een van de zwaarst bevochten steden was, vormde de stad zelf het meest natuurlijke decor.
De straten rondom de Guora-poort en het Park van Rethymnon (vroeger een Ottomaans kerkhof) werden gebruikt om de chaos van de parachutistenlandingen en de straatgevechten na te bootsen. De ruïnes en de historische gebouwen boden een ontnuchterend en pijnlijk authentiek kader voor dit zwarte hoofdstuk uit de geschiedenis.
De film spaart de kijker niet en toont hoe de stad leed onder de bezetting. Voor de hedendaagse bezoeker geeft dit een extra laag van diepgang aan de ogenschijnlijk vreedzame straten van de stad.
Het is pijnlijk en noodzakelijk om te zien hoe de esthetische schoonheid van Rethymnon in deze film botst met de rauwe horror van de oorlog. Het herinnert ons er hardhandig aan dat deze stad niet alleen gebouwd is op welvarende handel, maar ook op onvoorstelbare opoffering en menselijk leed.
Een wandeling door de lens: de route langs de sets
Om de werkelijke magie van films in Rethymnon echt te ervaren, moet je de stad verlaten vanuit je luie stoel en haar te voet doorkruisen. Deze wandeling voert je langs de allerbelangrijkste filmlocaties en ademt de sfeer van een eeuw cinema.
- Beginpunt: De Venetiaanse Haven (bij de iconische vuurtoren). Hier waan je je direct in de wereld van The Moon-Spinners en de intriges van Who Pays the Ferryman?.
- De Route:
- Loop vanaf de haven de Arkadiou-straat in, waar de prachtige Venetiaanse gevels uit The Oaks oprijzen als een historisch gordijn.
- Buig af naar de Rimondi-fontein (Platia Pitychaki) voor de melancholische sfeer van To Nisi.
- Vervolg je weg naar de Neratze-moskee, een cruciale en visueel sterke locatie in Kapetan Michalis.
- Wandel door de monumentale Guora-poort naar de stadstuin (voor de herinneringen aan Im Morgengrauen).
- Eindig met de flinke klim naar de wallen van de Fortezza.
- Eindpunt: De wallen van de Fortezza bij de ondergaande zon. Hier overzie je de hele stad van El Greco en The Two Faces of January.
- Totale afstand: Circa 4,5 kilometer.
- Tijdsduur: Trek hier minstens 2,5 tot 3 uur voor uit. Niet vanwege de fysieke afstand, maar omdat je op elke hoek zult willen stoppen om de camera-instellingen in je hoofd te reconstrueren en het licht te bewonderen.
Het laatste shot: een reflectie op licht en schaduw
Als ik nu terugkijk op mijn eigen ervaringen in deze stad, besef ik dat Rethymnon veel meer is dan een verzameling filmlocaties. Het is een plek waar de realiteit en de droomwereld van de cinema onlosmakelijk in elkaar overvloeien. De stad fungeert als een filter, een lens die alles wat er binnen haar muren gebeurt een zekere statigheid en gewicht geeft.
De ervaring van het dwalen door deze straten met de wetenschap van de films in het achterhoofd, verandert je perceptie. Je kijkt niet langer als een passieve toerist naar een oude muur, maar je ziet de textuur van de tijd, de belichting van het verleden en de regie van de geschiedenis. Het is een zintuiglijke ervaring die verder gaat dan alleen het visuele; je ruikt het zilt, je voelt de hitte van de stenen en je hoort het echoën van voetstappen die al lang geleden zijn verstomd op de set.
Voor de rijpe reiziger biedt Rethymnon een unieke kans tot diepe contemplatie. De films die hier zijn opgenomen, fungeren als wegwijzers naar de ziel van het eiland. Ze vertellen ons over veerkracht, over verboden liefdes, over het verzet tegen onrecht en over de ontembare levenskracht die de Kretenzers zo typeert. De stad is de bewaarder van deze emoties, zorgvuldig opgeslagen in haar architectuur.
Geloof me op mijn woord als regisseur: als je daar uiteindelijk op de hoge wallen van de Fortezza staat, met de smaak van zilt op je lippen en het laatste goud van de zon op de okerkleurige stenen, dan ben je niet langer een toeschouwer van een vakantiebestemming. Je bent op dat moment de absolute hoofdrolspeler in je eigen, hoogstpersoonlijke film.
En Rethymnon? Rethymnon is de beste, meest geduldige en meest inspirerende regisseur die je je als mens maar kunt wensen. Het nodigt je uit om je eigen script te herschrijven, om je eigen scènes te beleven en om met een rijker gemoed weer naar huis te keren. De stad blijft hier, wachtend op het volgende shot, op de volgende reiziger die haar ware schoonheid door de lens van de tijd durft te bekijken. Goede reis, en geniet van elk frame.
Wacht! Heeft u alle berichten over Rethymnon en dit land al gelezen?
Bronnen: Grieks Filmcentrum, IMDB Locatie-database, Archief van de Gemeente Rethymnon, Persoonlijke aantekeningen en veldnotities Kai Vermandere.
Wij doen onze best om deze informatie zo actueel en accuraat mogelijk te houden, maar kunnen niet garanderen dat alle details op het moment van lezen nog correct zijn. Zie ook onze disclaimer.
