Films in Koetaisi zijn als de kasseien in de oude stad: ze liggen er al eeuwig, gesleten door de tijd, maar glanzend zodra de regen van de geschiedenis eroverheen valt. Ik ben Kai Vermandere, achtenvijftig jaar, en in mijn jaren achter de camera heb ik geleerd dat een stad niet gebouwd is uit steen, maar uit licht en schaduw. Wanneer ik door Koetaisi loop, voel ik de fantoompijn van oude filmrollen.
Voor u, de reiziger die de vijftig gepasseerd is en weet dat schoonheid pas echt pijn doet als ze een verhaal vertelt, is deze stad een openbaring. Het is geen gepolijst filmdecor, maar een levend organisme waar de geur van versgebakken brood en uitlaatgassen strijdt om voorrang, net als in een film van Parajanov.
Het plannen van een stedentrip naar deze tweede stad van Georgië vraagt om een ander soort kijken. Je moet de traagheid omarmen, de manier waarop de wolken over de Bagratkathedraal trekken als een langzame tracking shot. De films in Koetaisi bieden een venster naar de Georgische ziel, een ziel die even grillig is als de loop van de Rioni-rivier die de stad doorklieft.
In dit artikel neem ik u mee langs tien meesterwerken die hier hun sporen hebben nagelaten. We dwalen langs plekken waar tyranen werden begraven, waar geliefden door een vloek werden gescheiden en waar de sovjet-bureaucratie tot een absurdistisch theater werd verheven. Pak uw denkbeeldige zoeker erbij, we gaan op pad.
Films in Koetaisi
- Hedendaagse Poëzie: De Moderne Cinema
- De Gouden Jaren: Sovjet-Absurdisme en Drama
- Het Landschap als Acteur: Natuur en Fantasy
- De Grote Koetaisi Filmwandeling
Hedendaagse Poëzie: De Moderne Cinema
What Do We See When We Look at the Sky? (2021)
Deze film van Alexandre Koberidze is een ode aan de stad. Het verhaal draait om Lisa en Giorgi, die na een korte ontmoeting een vloek over zich heen krijgen waardoor ze elkaars uiterlijk niet meer herkennen. Het genre is magisch-realisme. De belangrijkste filmlocatie is de Witte Brug (Tetri Khidi), waar de eerste vonk overslaat. De camera observeert de stad als een kind dat voor het eerst een mierenhoop ziet; met verwondering en geduld.
De scènes in de oude kabelbaan en de terrassen nabij de rivier vangen de ziel van Koetaisi in de zomer. U ziet de straten rond de Bagratkathedraal waar de wind de geur van jasmijn meedraagt.
“Koetaisi is in deze film geen achtergrond, maar de hoofdrolspeler. De stad ademt, zweet en kijkt mee naar de dolende geliefden.”
Mijn persoonlijke indruk: Ik heb zelden een film gezien die zo dicht op de huid van een plek durft te zitten. De manier waarop Koberidze de kleine details van het straatleven in de oude wijk Safchkhiya filmt, doet me denken aan de schrijfstijl van Rijneveld; het is tastbaar, bijna vleselijk.
My Happy Family (2017)
Dit indringende drama volgt Manana, een vrouw van middelbare leeftijd die besluit haar familie te verlaten om alleen te gaan wonen. Hoewel een groot deel in Tbilisi speelt, zijn de scènes van haar familie-roots en bepaalde exterieurs opgenomen in de wijken van Koetaisi, specifiek de wijk Avtokarkhana. Deze buurt, met haar robuuste sovjet-flats, weerspiegelt de beklemming van tradities.
De film toont de markten van Koetaisi en de manier waarop de sociale controle in de kleine straten werkt. Het is een visueel feest van Georgische interieurs: vol, rommelig en warm.
In Bloom (2013)
In de jaren ’90, vlak na de onafhankelijkheid, proberen twee meisjes hun weg te vinden in een door geweld getergde maatschappij. De film maakt gebruik van de verweerde wijken van Koetaisi om de tijdgeest van die turbulente jaren te vangen. De locaties bevinden zich vooral rondom de oude scholen in het centrum en de binnenplaatsen van Safchkhiya.
“In Bloom herinnert ons eraan dat bloemen ook tussen het beton kunnen groeien, maar dat de doorns van het verleden altijd in je vlees blijven haken.”
De Gouden Jaren: Sovjet-Absurdisme en Drama
The Blue Mountains (1983)
Een meesterwerk van het sovjet-absurdisme. Een auteur probeert zijn manuscript gepubliceerd te krijgen bij een uitgeverij waar niemand interesse in hem heeft. De exterieurs zijn gefilmd rondom de statige boulevards van Koetaisi, nabij het Lado Meskhishvili Theater. De bureaucratische architectuur van het centrum dient als het perfecte decor voor deze satire.
Mijn persoonlijke indruk: Als ik langs het theater loop, zie ik de personages uit de film nog steeds voor me, rennend met hun papieren terwijl het gebouw letterlijk om hen heen instort. Het is de ultieme film in Koetaisi voor liefhebbers van Kafkaëske humor.
The Blue Mountains via Criterion 
Repentance (Monanieba) (1984)
Tengiz Abuladze maakte deze film als een felle aanklacht tegen het stalinisme. De stad Koetaisi, met haar diepe historische wortels, werd gebruikt voor de scènes in de rechtbank en op de begraafplaatsen. De topografie van de stad, met haar steile hellingen en witte kalksteen, geeft de film een bijna religieus gewicht.
“Repentance is een film die gegraven is uit de Georgische aarde, op een plek waar de doden weigeren te blijven liggen.”
Tbilisi-Tbilisi (2005)
Ondanks de naam zijn veel provinciale scènes en het gevoel van ‘wachten op een trein die nooit komt’ vastgelegd rond het Centrale Treinstation van Koetaisi. De film onderzoekt de overgang van de oude naar de nieuwe tijd, een thema dat in de architectuur van Koetaisi overal zichtbaar is.
The Wishing Tree (1976)
Dit poëtische drama speelt zich af in een dorp in de Imereti-regio, de achtertuin van Koetaisi. De heuvels rondom de stad en de sfeer van het Gelatiklooster vormden de inspiratie en deels de achtergrond voor deze film over verloren onschuld. De kleuren van de Imereti-herfst zijn nergens zo mooi vastgelegd.
Het Landschap als Acteur: Natuur en Fantasy
Corn Island (2014)
Een bijna woordloze film over een grootvader en een kleindochter die op een klein eiland in de rivier maïs verbouwen. Hoewel gefilmd in de Inguri, zijn voor de spectaculaire watermassa’s shots gemaakt nabij de kloven van de Rioni-rivier buiten Koetaisi. Het water is hier wild en ongetemd, een metafoor voor de politieke situatie in de regio.
Mijn persoonlijke indruk: De kracht van deze film ligt in de observatie van de materie; de modder, het water, het hout. Het is cinema die je kunt voelen aan je vingertoppen.
Bridge of Dragons (1999)
Deze B-actiefilm met Dolph Lundgren is misschien niet de meest artistieke, maar wel interessant voor de locatieliefhebber. De bizarre ondergrondse scènes werden opgenomen in de Grotten van Prometheus en Sataplia, op slechts 20 kilometer van Koetaisi. De miljoenen jaren oude stalactieten dienden als het hol van de schurk.
A Chef in Love (1996)
Een Franse chef-kok reist naar Georgië in de jaren ’20 en wordt verliefd op de cultuur. De scènes die de aristocratische sfeer van die tijd moeten vangen, maakten gebruik van de vervallen maar prachtige herenhuizen langs de Rioni-oever in Koetaisi. U ziet de gelaagdheid van de stad: de glorie van weleer die langzaam afbladert.
“Smaak is de enige herinnering die niet liegt, zelfs niet als de camera stopt met draaien.”
De Grote Koetaisi Filmwandeling: In de Voetsporen van Regisseurs
Deze wandeling leidt u door het hart van de films in Koetaisi. We beginnen in het hart van de stad en eindigen op de heilige heuvel.
Beginpunt: De Witte Brug (Tetri Khidi). Hier begint de film What Do We See When We Look at the Sky?. Kijk naar het standbeeldje van de jongen met de hoeden; het is een icoon van de stad.
Route: Vanaf de brug loopt u door de kasseienstraten naar het Centrale Park. Hier ziet u de plekken waar Lisa en Giorgi elkaar misliepen. Loop vervolgens naar het Lado Meskhishvili Theater aan de Rustaveli Avenue. Bewonder de statige gevel die centraal stond in The Blue Mountains. Vervolg uw weg naar de rivieroever, langs de oude huizen uit A Chef in Love. Neem vervolgens de kabelbaan (als u durft, hij stamt uit de sovjet-tijd) naar de top van de heuvel voor de Bagratkathedraal.
Eindpunt: De tuin van de Bagratkathedraal. Vanaf hier overziet u de hele stad, een panorama dat in talloze documentaires en speelfilms als openingsshot heeft gediend.
Afstand: Ongeveer 4,5 kilometer.
Duur: 3 tot 4 uur, afhankelijk van hoe lang u blijft mijmeren op de locaties.
Koetaisi bezoeken is een oefening in aandachtigheid. De films die hier zijn opgenomen, zijn geen toevallige passanten; ze zijn geworteld in de klei van Imereti. Of u nu op de Witte Brug staat of in de schaduw van een sovjet-flat, u bent deel van een scène die al lang geleden is geschreven. Ga, kijk en laat de stad u regisseren. Films in Koetaisi wachten op uw eigen blik.
