Ga naar de inhoud

Graz

Stedentrip naar Graz: Mediterrane flair en verborgen hofjes

Een stedentrip naar Graz is als het openslaan van een lijvig familie-epos waarin de pagina’s nog ruiken naar versgebakken pompoenpittenbrood en de zwoele lucht van het zuiden. Je stapt hier een wereld binnen waar de klokkentoren niet alleen de tijd wijst, maar ook een vinnige knipoog geeft naar iedereen die denkt dat Oostenrijk alleen uit bergen en Mozart bestaat. Als jouw reisagente, die de klappen van de zweep en de rafels van de reistas kent, zie ik vaak hoe mensen door Europa rennen op zoek naar authenticiteit, terwijl die hier simpelweg op een kiezeltje in een verborgen binnenhofje ligt te wachten. Tijdens een stedentrip naar Graz word je uitgenodigd om het tempo van de Mur-rivier aan te nemen; traag genoeg om de rode daken te zien glimmen in de avondzon, maar met voldoende stroomversnellingen om je te laten verrassen door hypermoderne architectuur die als een buitenaards wezen in het historische centrum is geland. Voor de vijftigplusser die de gelaagdheid van het leven waardeert, biedt deze stad een realistisch schouwspel van keizerlijke grandeur en een bijna Italiaanse nonchalance. Kom, laten we de kasseien testen en de geheimen ontrafelen van deze stad die weigert haar leeftijd te verbergen, maar haar rimpels met een ongekende elegantie draagt.

Inhoudsopgave


Historische hoogtepunten en de hartslag van de stad

De Schlossberg: Het groene geweten met de Uhrturm

De Schlossberg is de plek waar Graz haar adem haalt en waar de geschiedenis zich letterlijk boven de dagelijkse beslommeringen verheft. Dit granieten massief, dat midden in de stad oprijst, is meer dan een heuvel; het is een symbool van onverzettelijkheid. Het uiterlijk wordt gedomineerd door de Uhrturm, de markante klokkentoren waarvan de wijzers op een verwarrende manier zijn omgewisseld — de grote wijzer wijst de uren aan, de kleine de minuten. Het is een relikwie uit een tijd waarin men uren belangrijker vond dan die voortjagende minuten waar wij ons tegenwoordig zo druk om maken. Inhoudelijk biedt de Schlossberg een doolhof aan wandelpaden, verborgen bastions en de Kasematten, een voormalige gevangenis die nu dienst doet als een van de meest sfeervolle openluchttheaters van Europa.

Persoonlijk vind ik de klim naar de Schlossberg de ultieme test voor de ziel van de reiziger. Je kunt de hypermoderne glazen lift nemen of de Schlossbergbahn die je met een duizelingwekkende hoek omhoog trekt, maar ik adviseer je om de trap te nemen — de 260 treden die zich als een stenen slang langs de bergwand omhoog kronkelen. Er is iets louterends aan die inspanning; bij elke trede laat je een stukje van de Nederlandse nuchterheid achter en neem je de Oostenrijkse barok in je op. Mijn mening is dat het uitzicht vanaf de Uhrturm over de zee van rode daken de enige echte manier is om verliefd te worden op de stad. Je ziet daar de architecturale lagen als jaarringen van een boom: van de middeleeuwse pannendaken tot de glazen koepels van de moderniteit. Het is een visueel ankerpunt dat je tijdens een stedentrip naar Graz keer op keer zult opzoeken, al is het maar om te controleren of de klok nog steeds haar eigenwijze weg gaat.

Landhaushof: De geometrie van de renaissance

In het hart van de Herrengasse ligt het Landhaus, de zetel van de regionale regering, maar het is de binnenplaats, de Landhaushof, die de harten van architectuurliefhebbers sneller doet kloppen. De uiterlijke kenmerken zijn van een bijna on-Oostenrijkse allure: drie verdiepingen met luchtige arcades, ontworpen door de Italiaanse meester Domenico dell'Allio in de 16e eeuw. De symmetrie is zo perfect dat je er bijna zenuwachtig van zou worden, ware het niet dat de warme steen en de bloembakken met geraniums de strengheid verzachten. Inhoudelijk vertegenwoordigt deze plek de overgang van de weerbare middeleeuwen naar de elegante renaissance, een tijd waarin men besefte dat een gebouw niet alleen sterk, maar ook mooi moest zijn om indruk te maken op de buren.

De populariteit van de Landhaushof schuilt in de akoestiek en de verstilling. Zodra je onder de poort doorloopt, sterft het rumoer van de winkelende menigte in de Herrengasse weg en word je omarmd door een rust die bijna sacraal aanvoelt. Tijdens een stedentrip naar Graz is dit de perfecte plek om de kasseien even rust te gunnen. De arcades creëren een schaduwspel dat op elk uur van de dag anders is, een visuele traktatie voor wie oog heeft voor detail. In de wintermaanden vormt dit hofje het decor voor de beroemde ijscrimpe (een kerststal uit ijs gehouwen), maar persoonlijk vind ik de hof op haar best op een lome middag in mei, wanneer de zon de bogen goud kleurt en de enige herinnering aan de moderne tijd het zachte gezoem van een verdwaalde bij is.


Futuristische accenten en artistieke durf

Kunsthaus Graz: De blauwe bubbel van de toekomst

Aan de rechteroever van de Mur bevindt zich een bouwwerk dat de gemoederen in Graz decennia lang heeft beziggehouden en dat nu niet meer uit het stadsbeeld weg te denken is: het Kunsthaus. De uiterlijke kenmerken zijn op zijn zachtst gezegd excentriek. De bewoners noemen het liefkozend (of spottend) de 'Friendly Alien'. Het is een amorf, blauw gevaarte van acrylglas met zestien 'nozzles' die als periscopen naar het licht tasten. Het steekt scherp af tegen de barokke omgeving, als een blauwe walvis die per ongeluk in een vijver vol goudvissen is beland. Inhoudelijk is het een 'biomorfe' expositieruimte voor hedendaagse kunst, zonder vaste collectie, waardoor elke ervaring hier uniek is.

Mijn indruk van het Kunsthaus is dat het de noodzakelijke zuurstof is die een historische stad nodig heeft om niet te verstikken in haar eigen tradities. Ik herinner me nog de eerste keer dat ik de BIX-gevel zag oplichten — een installatie van TL-buizen onder de huid van het gebouw die 's nachts patronen en teksten naar de stad zendt. Het is een visueel gesprek tussen gisteren en morgen. Mijn mening is dat je het Kunsthaus niet alleen van buiten moet bewonderen, maar vooral naar binnen moet gaan voor de 'Needle', een glazen uitkijkplatform dat je een spectaculair zicht biedt op de Uhrturm aan de overkant van de rivier. Het is die confrontatie tussen het blauwe plastic van nu en het graniet van vroeger die een stedentrip naar Graz zo intellectueel prikkelend maakt. Het is een herinnering dat schoonheid niet altijd symmetrisch hoeft te zijn om betekenis te hebben.

Murinsel: Een drijvend eiland van staal en glas

Midden in de kolkende Mur-rivier drijft een zilveren schelp die de twee oevers van de stad met elkaar verbindt: het Murinsel. Ontworpen door de Amerikaanse kunstenaar Vito Acconci ter gelegenheid van Graz als Culturele Hoofdstad van Europa in 2003, is dit kunstwerk een technisch hoogstandje. De uiterlijke kenmerken zijn vloeibaar: een gevlochten constructie van staal en glas die lijkt te dobberen op de golven. Inhoudelijk biedt het eiland ruimte aan een café en een amphi-theater, waardoor het een publieke ruimte is geworden op een plek waar voorheen alleen water stroomde. De populariteit schuilt in de sensatie van het bewegen — je voelt de kracht van de rivier onder je voeten terwijl je je koffie drinkt.

Voor de vijftigplusser is het Murinsel een visueel genot vanwege de manier waarop het licht breekt op de metalen huid van de constructie. Het is een plek waar je de stad vanuit een heel ander perspectief bekijkt: van onder het straatniveau, bijna op gelijke hoogte met de eenden. Het verbindt de alternatieve wijk Lend met het chique centrum, een symbolische brug tussen verschillende werelden. Het realisme van de stad — het lawaai, het verkeer — valt hier even weg en wordt vervangen door het rustgevende geruis van het water. Het is een onmisbaar onderdeel van je wandelingen door de stad, een zilveren rustpunt in een stroom van indrukken.


Wat zijn de 20 meest gestelde vragen die mensen stellen als ze een stedentrip naar deze stad willen doen?

Graz is over het algemeen zeer veilig. Het is een studentenstad met een gemoedelijke sfeer. Zoals in elke stad moet je op drukke plekken wel letten op zakkenrollers.

De lente en herfst zijn ideaal voor wandelingen. In december is de stad magisch door de vele kerstmarkten en de ijscrimpe.

Er rijden regelmatig treinen (S-Bahn) en bussen naar de stad. De rit duurt ongeveer 15-20 minuten.

Ja, de trams in het centrum (tussen de Jakominiplatz en de Hauptplatz) zijn zelfs gratis te gebruiken!

Het is de beroemde klokkentoren op de Schlossberg, het symbool van de stad met de 'omgewisselde' wijzers.

Zeker, er is een lift in de berg en een kabelbaan (Schlossbergbahn) die je naar boven brengen.

In de faq-answer:

Probeer gerechten met pompoenpitolie (Kernöl), zoals een salade of zelfs ijs met pompoenpitten.

Ja, als voormalig Culturele Hoofdstad van Europa biedt Graz talloze musea, waaronder het Kunsthaus en het Joanneumsviertel.

Nee, de meeste winkels in Oostenrijk zijn op zondag gesloten, behalve in het station of enkele bakkers.

Als EU-burger heb je geen visum nodig, een geldig paspoort of ID-kaart is voldoende.

Ja, in de meeste toeristische plekken en door jongeren wordt goed Engels gesproken.

Een drijvend eiland in de rivier de Mur, verbonden met twee bruggen, met een café en amfitheater.

Ja, het kraanwater in Graz is van uitstekende kwaliteit en komt rechtstreeks uit de Alpen.

In 2 tot 3 dagen kun je de belangrijkste bezienswaardigheden in een rustig tempo bekijken.

Dit is de bijnaam van het Kunsthaus Graz vanwege zijn futuristische en organische vorm.

Ja, de Herrengasse is de belangrijkste winkelstraat, met veel zijstraatjes vol unieke boetieks.

Het centrum is redelijk toegankelijk, al zijn sommige historische steegjes voorzien van kasseien die lastig kunnen zijn.

Een prachtig barok kasteel aan de rand van de stad, beroemd om zijn astrologische symboliek en loslopende pauwen.

Parkeren in het centrum is duur en beperkt. Gebruik liever de Park & Ride locaties aan de rand van de stad.

In Oostenrijk betaal je met de Euro (€).


Bronvermelding: Dienst voor Toerisme Graz, UNESCO Werelderfgoedlijst, Archief Land Steiermark, Culturele Gids Graz 2026.
Wij doen onze best om deze informatie zo actueel en accuraat mogelijk te houden, maar kunnen niet garanderen dat alle details op het moment van lezen nog correct zijn.  Zie ook onze disclaimer.