Films in Šiauliai zijn als de jaarringen van een oude eik; ze vertellen het verhaal van een stad die telkens opnieuw uit haar eigen as herrees. Als regisseur heb ik jarenlang door de lens gekeken naar de rauwe, ongepolijste schoonheid van de Baltische staten, maar Šiauliai heeft een heel eigen textuur. Het is een stad waar de Sovjet-architectuur botst met herwonnen barokke trots, een decor dat je niet kunt bouwen in een studio. Voor jou, de reiziger die niet alleen kijkt maar ook ziet, biedt deze stad een unieke cinematografische wandeling. In deze gids neem ik je mee langs de Vilniaus-straat en het ‘Gelezen Monument’, plekken waar fictie en de harde Litouwse realiteit elkaar ooit de hand gaven. We duiken in producties die variëren van historische drama’s tot moderne thrillers. In deze stad van de zon, waar het licht soms genadeloos hard op de betonblokken valt en dan weer zacht door de bladeren van het Frenkelis-park filtert, vind je de ziel van de Litouwse cinema. Loop met me mee door de coulissen van de stad en ontdek de films in Šiauliai die deze plek op de wereldkaart hebben gezet.
Inhoudsopgave
Historische epiek en drama: Films in Šiauliai
Šiauliai en haar omgeving, met name de mysterieuze Kruisheuvel en de weidse velden, vormen het ideale decor voor verhalen over vrijheid en verzet. In de schaduw van deze monumenten krijgen historische vertellingen een bijna religieuze lading.
Tadas Blinda: Pradžia
Deze film vertelt het verhaal van de Litouwse Robin Hood. Voor de opnames werd intensief gebruikgemaakt van de bossen rondom Šiauliai en de nabijgelegen landhuizen. De scènes waarin de boeren in opstand komen, zijn gefilmd in de buurt van historische boerderijen die de 19e-eeuwse sfeer perfect vangen.
“De natuur rondom Šiauliai is geen decor; het is een personage dat ademt, dreigt en beschermt.”
Bekijk details op: IMDb Tadas Blinda 
Herkus Mantas
Een absolute klassieker uit 1972 over de Pruisische opstand. Verschillende veldslagen werden geënsceneerd in de open velden buiten de stad, waarbij de rauwe herfstkleuren van Noord-Litouwen een melancholisch randje gaven aan het bloedvergieten op het scherm.
Bekijk details op: Lithuanian Film Centre
The Excursionist (Ekskursantė)
Het hartverscheurende verhaal van een jong meisje dat ontsnapt uit een Siberische trein. In de scènes die zich in “Litouwen” afspelen, zie je de spoorwegen rond Šiauliai en de karakteristieke houten architectuur van de buitenwijken die de jaren ’40 oproepen.
Mijn persoonlijke indruk: Er is een scène bij het station waar het licht precies goed valt op de verweerde rails. Het deed me denken aan mijn eigen eerste draaidagen; de stilte daar is zo diep dat je de geschiedenis bijna kunt horen kraken onder je schoenzolen.
Bekijk details op: IMDb The Excursionist
Sovjet-geschiedenis en oorlog
War and Peace (2007)
Hoewel een internationale coproductie, vonden veel achtergrondopnames plaats in de regio. De statige architectuur van de oude stad van Šiauliai diende als stand-in voor kleinere Russische steden. De herenhuizen in de omgeving werden gebruikt voor de balscènes.
“Grootsheid zit in de details van de stenen, in de manier waarop Šiauliai haar aristocratische littekens draagt.”
Bekijk details op: IMDb War and Peace
Ashes in the Snow
Gebaseerd op ‘Between Shades of Gray’. Voor deze film werden specifieke locaties in de stad gebruikt om de grimmige sfeer van de bezetting te verbeelden. De contrasten tussen de witte sneeuw en de grauwe muren van de industriële zones van Šiauliai versterken het visuele drama.
Mijn persoonlijke indruk: De manier waarop de regisseur de Koude Oorlog-esthetiek van de stad heeft benut, is geniaal. De stad fungeert hier als een emotionele gevangenis, iets wat ik zelf ook probeer te vangen in mijn werk: de omgeving die de binnenwereld weerspiegelt.
Bekijk details op: IMDb Ashes in the Snow
Forest of the Gods (Dievų miškas)
Een zwarte komedie over een concentratiekamp. Hoewel veel op een specifieke set werd gefilmd, zijn de bosrijke gebieden nabij Šiauliai gebruikt voor de sfeerbeelden van het “onoverwinnelijke” Litouwse woud.
“Soms moet je de gruwel tonen met een lach, en deze bossen lachen op een heel eigen, wrange manier mee.”
Bekijk details op: IMDb Forest of the Gods
Modern Šiauliai en lokale verhalen
The Saint (Šventasis)
Een rauw portret van de economische crisis in een provinciestad. De film is grotendeels opgenomen in de grijze flatwijken en op de lokale markten van Šiauliai. Je herkent de typische sfeer van de buitenwijken waar de tijd lijkt te hebben stilgestaan.
Mijn persoonlijke indruk: Dit is voor mij dé film die de huidige ziel van Šiauliai vangt. Geen opsmuk, maar de eerlijke, harde realiteit. De scènes in de trappenhuizen voelen zo herkenbaar dat je de geur van oud beton bijna ruikt.
Bekijk details op: IMDb The Saint
Owl Mountain (Pelėdų kalnas)
Een historisch drama over de naoorlogse generatie. De Vilniaus-straat (de beroemde boulevard) verschijnt in beeld, waarbij digitale technieken werden gebruikt om de tijd terug te draaien, maar de essentie van de gebouwen blijft onmiskenbaar Šiauliai.
“We vechten niet alleen voor land, maar voor de herinnering aan de straten waar we opgroeiden.”
Bekijk details op: IMDb Owl Mountain
Zero 2
Deze cult-thriller/komedie maakt gebruik van de meer industriële en ruige kanten van de stad. De achterbuurten en louche bars in de film zijn een gestileerde versie van de plekken die je als toerist normaal gesproken overslaat.
Bekijk details op: IMDb Zero 2
The Summer of Sangaile
Hoewel gefocust op vliegshows, zijn de weidse panorama’s van Noord-Litouwen en scènes bij lokale vliegvelden een visueel eerbetoon aan de regio rondom de stad. Het vangt de dromerige, lome zomerhitte die Šiauliai in juli kan overvallen.
“Vliegen is ontsnappen aan de zwaartekracht van de provincie.”
Bekijk details op: IMDb Sangaile
